Levensverwachting berekenen: wat rekenmodellen wel en niet meenemen

Je levensverwachting berekenen doe je met een statistisch model dat jouw leeftijd, geslacht en een handvol leefstijlfactoren vergelijkt met sterftecijfers van grote bevolkingsgroepen. Het resultaat is een gemiddelde van mensen zoals jij, geen voorspelling over jou.

Dat onderscheid is het hele punt.

De meeste online rekenmodellen vragen naar roken, alcohol, BMI en beweging. Ze vragen bijna nooit naar de factor waarvan de gemeten samenhang met sterfte het sterkst is, en die je bovendien kunt veranderen: je conditie.

Hoe wordt levensverwachting berekend?

De basis is een sterftetafel. Statistici kijken per leeftijdsgroep hoeveel mensen er in een jaar overlijden, en rekenen daaruit terug hoeveel jaar iemand van jouw leeftijd gemiddeld nog voor zich heeft.

Het RIVM publiceert die cijfers voor Nederland, uitgesplitst naar leeftijd en geslacht.

Een online rekenmodel legt daar een correctielaag overheen. Rook je, dan trekt het model er jaren af op basis van hoeveel eerder rokers in de data gemiddeld overlijden. Beweeg je veel, dan telt het er wat bij op.

Wat je krijgt is dus een gemiddelde met een paar schuifjes eraan. Het is bruikbaar om richting te zien, niet om een datum in je agenda te zetten.

Welke factoren zitten er meestal in?

De invoervelden lijken sterk op elkaar, omdat ze allemaal uit hetzelfde soort cohortonderzoek komen. Wat opvalt is hoeveel ervan je niet kunt veranderen.

De onderste twee rijen zijn precies de rijen waar je invloed op hebt. Ze ontbreken omdat een webformulier geen inspanningstest kan afnemen en geen bloed kan prikken.

Welke factor voorspelt het sterkst?

Op basis van het beschikbare cohortonderzoek is dat je cardiorespiratoire fitheid, oftewel je VO2max. Een overzicht van meta-analyses uit 2024 bundelde bijna 21 miljoen waarnemingen uit 199 cohorten en beschreef fitheid als een sterke en consistente voorspeller van sterfte en ziekte.

Dat is een ongebruikelijk grote hoeveelheid data voor één conclusie.

Een eerdere analyse van ruim 122.000 mensen die een inspanningstest ondergingen vond dat de samenhang doorliep tot in de hoogste fitheidsgroepen, zonder duidelijk plafond. Een meta-analyse in JAMA had eerder al beschreven dat elke stap omhoog in fitheid samenhing met een lager risico.

Belangrijke nuance: dit is samenhang uit observationeel onderzoek, geen bewijs dat trainen je jaren oplevert. Mensen met een hoge VO2max verschillen ook op andere manieren van mensen met een lage.

Toch is het de enige regel in de tabel hierboven die je zelf kunt verzetten en die zo consistent terugkomt. Hoe je hem opbouwt staat in zone 2 training, en wat een goede waarde is per leeftijd lees je in wat is een goede VO2max.

Kun je je biologische leeftijd berekenen in plaats daarvan?

Dat is de eerlijker vraag, want die gaat over nu en niet over 2070. Je biologische leeftijd probeert te beschrijven hoe je lichaam ervoor staat vergeleken met leeftijdsgenoten.

Onze biologische leeftijd calculator rekent dat door op basis van je eigen gegevens.

Wat zo een schatting waard is hangt af van wat je erin stopt. Ga je uit van vragenlijsten, dan krijg je een vragenlijstantwoord. Voeg je gemeten waarden toe, dan wordt het concreter, en dat is precies wat biologische leeftijd meten uiteenzet.

Welke bloedwaarden hangen samen met sterfterisico?

Een paar waarden komen in cohortonderzoek steeds terug als ze langdurig verhoogd zijn. Ze voorspellen niets over een individu, maar ze geven wel richting aan wat je kunt volgen.

Denk aan hs-CRP als maat voor laaggradige ontsteking, ApoB voor het aantal atherogene deeltjes, en HbA1c voor je bloedsuiker over maanden.

De ontstekingskant werken we uit in chronische laaggradige ontsteking.

Deze waarden zijn geen doel op zich. Ze zijn de terugkoppeling op wat je verder doet.

Waar begin je?

Vul een rekenmodel één keer in voor de nulmeting en laat het daarna los. Kies vervolgens één ding uit de tabel dat je echt kunt verzetten, en meet dat elk kwartaal.

Voor de meeste mensen is dat hun conditie.

Wil je de metabole kant erbij, dan geeft onze insulineresistentie test je glucose en insuline met een beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. De bredere aanpak staat in de gids over gezond ouder worden als sporter.

Bronnen

1. Lang JJ, Prince SA, Merucci K, et al. Cardiorespiratory fitness is a strong and consistent predictor of morbidity and mortality among adults: an overview of meta-analyses representing over 20.9 million observations from 199 unique cohort studies. British Journal of Sports Medicine. 2024. PMID 38599681.
2. Mandsager K, Harb S, Cremer P, et al. Association of cardiorespiratory fitness with long-term mortality among adults undergoing exercise treadmill testing. JAMA Network Open. 2018. PMID 30646252.
3. Kodama S, Saito K, Tanaka S, et al. Cardiorespiratory fitness as a quantitative predictor of all-cause mortality and cardiovascular events in healthy men and women: a meta-analysis. JAMA. 2009. PMID 19454641.
4. Laukkanen JA, Isiozor NM, Kunutsor SK. Objectively assessed cardiorespiratory fitness and all-cause mortality risk: an updated meta-analysis of 37 cohort studies involving 2,258,029 participants. Mayo Clinic Proceedings. 2022. PMID 35562197.
5. RIVM. Levensverwachting, cijfers en context. Geraadpleegd 2026.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.