Continue glucosemeter zonder diabetes: wat een sensor je echt leert

Een continue glucosemeter is een sensor op je bovenarm die elke paar minuten je glucose schat, twee weken lang. Je hebt er geen diabetes voor nodig en sinds de vrije verkoop plakt half fitnessland er een op.

De vraag is niet of het werkt. Het werkt.

De vraag is of het jou iets leert wat je gedrag verandert, en daar wordt het interessant. Want een sensor ziet dingen die je nuchtere prik nooit laat zien, en hij is tegelijk blind voor precies datgene waar je als sporter op traint.

Wat ziet een sensor dat een bloedprik niet ziet?

De vorm van je dag. Een nuchtere prik geeft je één punt om zes uur 's ochtends. Een sensor geeft je 1.400 punten, en daarin zie je hoe hoog je piekt na je rijst, hoe lang je hoog blijft, en of je om drie uur 's middags doorzakt.

Dat is geen extra getal. Dat is een ander soort informatie.

Onderzoekers van Stanford deden precies dit bij mensen die volgens elke standaardtest normaal waren. Die groep zat 15 procent van de tijd in het prediabetische bereik en 2 procent van de tijd in het diabetische bereik (PMID 30040822). Hun huisarts had ze verteld dat hun bloedsuiker prima was, en dat klopte ook, gemeten zoals hun huisarts het mat.

De onderzoekers noemden de patronen glucotypes: mensen vielen uiteen in herkenbare types op basis van hoe grillig hun glucose bewoog. Twee mensen met dezelfde nuchtere waarde konden compleet verschillende dagen hebben.

Ik vind dat de sterkste reden om een sensor te overwegen, en het is opvallend hoe zelden hij genoemd wordt door de mensen die ze verkopen.

Wat kan een sensor niet zien?

Je spierglycogeen. Dat is de brandstoftank waar je hele training op draait, en je sensor heeft er geen enkel zicht op. Hij meet glucose in het vocht tussen je cellen, wat vooral weerspiegelt wat je lever en je darm afgeven.

Je kunt dus een keurige vlakke lijn hebben en tegelijk leeg zijn.

Kijk naar rij vier. De brandstof waar je training letterlijk op loopt, staat niet op je scherm. Dat is geen tekortkoming van het apparaat, het meet gewoon iets anders dan je denkt.

Hoe nauwkeurig is een sensor tijdens het sporten?

Minder dan in rust, en precies dan wil je hem het liefst geloven. Een sensor meet niet in je bloed maar in het vocht tussen je cellen, en dat loopt achter. Sporten is de snelste verandering die je lichaam maakt, dus de achterstand wordt dan het grootst.

Je scherm laat je verleden zien, niet je heden.

Een onderzoek testte dit bij twee soorten inspanning en vond een gemiddelde afwijking van 13,3 procent bij intervaltraining en 13,6 procent bij continue matige inspanning (PMID 26739116). Alle metingen bleven binnen de klinisch acceptabele zones, dus het apparaat is niet stuk. Maar 13 procent op 6,0 mmol/l is een halve millimol, en dat is groter dan de verschillen waar mensen op fora over discussiëren.

Praktisch betekent dat: gebruik je sensor voor patronen tijdens het sporten, nooit voor precisie.

Levert een sensor gedragsverandering op?

Bescheiden, en het eerlijke antwoord is dat we het bij gezonde mensen nauwelijks weten. Dit is de vraag die de verkopers overslaan, dus laten we hem gewoon beantwoorden.

Het bewijs is dunner dan de marketing.

Een systematische review en meta-analyse van gerandomiseerde onderzoeken keek naar sensors als hulpmiddel voor gedragsverandering en vond gunstige maar bescheiden effecten op glucoseregulatie bij volwassenen met en zonder diabetes. De belangrijkste beperking staat in het onderzoek zelf: slechts 3 van de 25 onderzoeken gingen over mensen zonder diabetes, en dat waren volwassenen met obesitas (PMID 39716288).

Met andere woorden: er is bijna geen onderzoek naar de groep die deze sensors nu massaal koopt. Getrainde, gezonde mensen. Dat maakt een sensor geen slecht idee, maar het maakt elke stellige claim erover onhoudbaar.

Voor wie is een sensor de moeite waard?

Voor wie een concrete vraag heeft die alleen een curve kan beantwoorden. "Hoe reageer ik op mijn pre-workout havermout" is zo'n vraag. "Ben ik gezond" is dat niet, want daar geeft geen enkele sensor antwoord op.

Vraag eerst, apparaat daarna.

Neem twee sporters die allebei twee weken een sensor dragen. De eerste wil weten waarom hij om vier uur 's middags altijd instort en ontdekt dat zijn lunch een piek van 9,5 geeft met een dip erachteraan. Hij past zijn lunch aan en het probleem is weg. De tweede wilde "inzicht" en kijkt na twee weken naar 1.400 datapunten zonder vraag. Hij verandert niets.

Zelfde apparaat, zelfde geld, en maar één van de twee heeft er iets aan gehad. Wanneer een dip echt je energie sloopt, staat in bloedsuikerdips en energie.

Wat doe je met de piek die je ziet?

Niet meteen in paniek raken. Een piek na het eten is normaal, ook bij gezonde mensen, en de vraag is nooit of je piekt maar hoe hoog, hoe lang, en wat je erna doet. Een piek van 8,0 die binnen een uur weg is, ziet er anders uit dan dezelfde piek die twee uur blijft hangen.

Piekpaniek is de meest voorspelbare bijwerking van een sensor.

En als je vlak voor je training piekt, dan is dat brandstof, geen defect. Waarom dat onderscheid ertoe doet, staat in glucosepiek na het eten. Wil je weten welke andere methodes er zijn en wat ze kosten aan informatie, kijk dan in bloedsuikerspiegel meten.

Wat meet je in het lab dat je sensor mist?

Insuline, en dat is de waarde die het meeste toevoegt. Je sensor laat zien waar je glucose landt. Alleen insuline laat zien hoeveel moeite je lichaam ervoor deed, en dat verschil zie je op geen enkel scherm.

Dat is de blinde vlek van elk draagbaar apparaat.

Twee mensen met een identieke vlakke sensorlijn kunnen totaal verschillende insulinewaarden hebben. Bij de een kost die vlakke lijn niets, bij de ander kost hij twee keer zoveel insuline. Die tweede persoon heeft iets om in de gaten te houden en zijn sensor zal het hem nooit vertellen. Zie nuchtere insuline en HOMA-IR en het overzicht in bloedsuikerwaarden als je traint.

Het RIVM houdt bij hoeveel Nederlanders diabetes hebben en hoe die groep groeit. Interessant om te weten, maar het zegt niets over jou persoonlijk, en dat is precies de reden dat mensen naar sensors grijpen.

Wat doe je hierna?

Schrijf je vraag op voor je een sensor bestelt, in één concrete zin met een maaltijd of een moment erin. Kun je die zin niet opschrijven, dan ga je 60 euro betalen voor grafieken waar je niets mee doet.

Mijn advies: doe eerst een lab-uitgangspunt met glucose en insuline erbij, en overweeg de sensor pas als je die punten hebt. Dan meet je patronen tegen een achtergrond in plaats van in het luchtledige.

Die twee waarden samen krijg je via de HOMA-IR test, of in een breder pakket met InsideTracker. De losse waarde staat op insuline nuchter.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Hall H, Perelman D, Breschi A, Limcaoco P, Kellogg R, McLaughlin T, Snyder M. Glucotypes reveal new patterns of glucose dysregulation. PLoS Biology, 2018. PMID 30040822.
• Bally L, Zueger T, Pasi N, Carlos C, Paganini D, Stettler C. Accuracy of continuous glucose monitoring during differing exercise conditions. Diabetes Research and Clinical Practice, 2016. PMID 26739116.
• Richardson KM, Jospe MR, Bohlen LC, Crawshaw J, Saleh AA, Schembre SM. The efficacy of using continuous glucose monitoring as a behaviour change tool in populations with and without diabetes: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 2024. PMID 39716288.
• RIVM. Cijfers over diabetes in Nederland.
• Diabetes Fonds. Glucose meten met een sensor.