Nuchtere insuline en HOMA-IR: insulineresistentie vroeg opsporen

Nuchtere insuline kan jaren eerder stijgen dan je bloedsuiker, en is daarmee een vroege aanwijzing voor insulineresistentie. Toch wordt insuline zelden standaard gemeten, terwijl glucose dat wel is. Wie zijn metabole gezondheid vroeg wil sturen, kijkt naar insuline en HOMA-IR, niet alleen naar glucose.

Ik vind dit het duidelijkste voorbeeld van te laat meten. Tegen de tijd dat je glucose afwijkt, is je lichaam vaak al jaren aan het compenseren.

Waarom stijgt insuline eerder dan glucose?

Bij beginnende insulineresistentie maakt je lichaam meer insuline aan om je bloedsuiker normaal te houden. Je glucose blijft daardoor lang binnen de norm, terwijl je insuline al stijgt. Pas als je alvleesklier het niet meer bijbeent, loopt ook je glucose op.

Dat is waarom een normale glucose geruststellend lijkt, maar een verhoogde insuline het echte verhaal vertelt.

Wat is HOMA-IR?

HOMA-IR is een eenvoudige berekening die je nuchtere glucose en insuline combineert tot een maat voor insulinegevoeligheid. De formule werd ontwikkeld als praktische schatting van insulineresistentie en komt goed overeen met complexere meetmethoden (Matthews, 1985). Een hogere HOMA-IR wijst op meer resistentie.

Je hebt er dus twee waarden voor nodig: nuchtere glucose en nuchtere insuline.

Wat zeggen je waarden?

Geen enkele losse waarde is bewijzend, maar samen schetsen ze je suikerhuishouding. Deze tabel geeft een globale leeswijzer.

Voor de langere termijn vult HbA1c dit aan, omdat het je gemiddelde bloedsuiker over weken weergeeft (Selvin, 2010).

Wat doe je bij een verhoogde insuline?

Insulineresistentie is in vroege fase vaak gunstig te beinvloeden met leefstijl. Beweging, krachttraining, gewichtsverlies en minder snelle suikers verbeteren je insulinegevoeligheid. Prediabetes is bovendien geen eenrichtingsweg: een flink deel keert met leefstijl terug naar normaal (Tabak, 2012).

Wil je je insuline en HOMA-IR volgen, stel dan een panel samen via onze bloedtest samenstellen. Lees ook HbA1c bij niet-diabeten en het overzicht metabole gezondheid meten.

Mijn advies: laat je niet geruststellen door een normale glucose als je risico vermoedt. Vraag de insuline erbij en bespreek een verhoogde HOMA-IR met je huisarts.

Bronnen

1. Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, et al. Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia. 1985. PMID: 3899825.
2. Tabak AG, Herder C, Rathmann W, et al. Prediabetes: a high-risk state for diabetes development. The Lancet. 2012. PMID: 22683128.
3. Selvin E, Steffes MW, Zhu H, et al. Glycated hemoglobin, diabetes, and cardiovascular risk in nondiabetic adults. New England Journal of Medicine. 2010. PMID: 20200384.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een bloedtest is een hulpmiddel om beter geïnformeerd het gesprek met je huisarts in te gaan, geen diagnose op zichzelf. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.