Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Non-HDL-cholesterol: alle atherogene deeltjes in één getal en de rol van anabole steroïden

In het bloed reist cholesterol mee in verschillende soorten vetdeeltjes, en de CVRM-richtlijn noemt onder meer LDL, VLDL, IDL en Lp(a) atherogeen: deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Non-HDL-cholesterol vat het cholesterol in al die deeltjes samen en laat alleen het cholesterol in HDL buiten beschouwing.

Een hoog cholesterol merkt u volgens Thuisarts niet, maar jarenlang een te hoog cholesterol vergroot het risico op een ziekte van hart en bloedvaten, en non-HDL-cholesterol telt het cholesterol in de deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Hoe hoog uw non-HDL-cholesterol is, laat alleen een bloedtest zien.

Een niet-nuchter non-HDL-cholesterol boven 3,9 mmol/l telt in de CVRM-richtlijn als abnormaal, terwijl Unilabs voor non-HDL-cholesterol geen referentiewaarde geeft ('Nvt') en voor streefwaarden verwijst naar onder meer de NHG-standaard CVRM.

Beoordeling door arts inbegrepen

Non-HDL-cholesterol is het totale cholesterol min het HDL-cholesterol: het cholesterol in alle deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Laboratoria geven er geen normaalwaarde voor; de Nederlandse CVRM-richtlijn noemt een niet-nuchtere waarde boven 3,9 mmol/l afwijkend, en bij behandeling gelden streefwaarden onder 3,4 of onder 2,6 mmol/l.

  • Non-HDL-cholesterol kan niet-nuchter worden bepaald en wordt berekend uit een gewone cholesterolmeting.
  • Volgens de Nederlandse CVRM-richtlijn hoort een non-HDL-streefwaarde onder 2,6 mmol/l bij een LDL-cholesterol onder 1,8 mmol/l, na een doorgemaakte hart- of vaatziekte, en een streefwaarde onder 3,4 bij een LDL onder 2,6, bij een ander verhoogd risico; beide gelden tot en met 70 jaar, en de richtlijn zegt dat streefwaarden met enige nuance gebruikt moeten worden.
  • Non-HDL-cholesterol is een van de waarden in de SCORE2-tabel, die het risico op hart- en vaatziekten schat.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in mmol/l
Uitslag Waarde (mmol/l)
Normaal < 3,9
Verhoogd ≥ 3,9

Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol min HDL-cholesterol en telt al het "slechte" (atherogene) cholesterol bij elkaar op. Omdat het niet gevoelig is voor nuchter zijn, kan het in niet-nuchter bloed worden bepaald. De grens van 3,9 mmol/l is de afkapwaarde van de NHG-Standaard CVRM voor niet-nuchter bloed (80e percentiel). Welke waarde voor u wenselijk is, hangt af van uw totale risico op hart- en vaatziekten: is er een behandelindicatie, dan hanteert de NHG een lagere streefwaarde - < 3,4 mmol/l bij hoog risico en < 2,6 mmol/l bij zeer hoog risico (bijvoorbeeld na een hart- of vaatziekte). Bespreek uw uitslag met uw huisarts.

Bron: NHG Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen (niet-nuchter, 80e percentiel)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: wat deze test meet

Non-HDL-cholesterol is in millimol per liter (mmol/l) het cholesterol in alle deeltjes behalve HDL. Unilabs bepaalt het in Li-heparineplasma, en het getal is een rekensom van twee metingen: non-HDL-cholesterol = (totaal)cholesterol min HDL-cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: waarom deze waarde ertoe doet

Non-HDL-cholesterol stijgt mee met het LDL-cholesterol, en de richtlijn erfelijke dyslipidemie noemt naast anabole steroïden het nefrotisch syndroom, een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine, en een te trage schildklier als secundaire oorzaken. Om zo'n secundaire oorzaak uit te sluiten, adviseert die richtlijn kreatinine, TSH en/of eiwit in de urine te laten bepalen.

Non-HDL-cholesterol: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
InsideTracker Heart Health · €129,- · InsideTracker Metabolism · €169,- · 360 Gezondheid · €346,- · InsideTracker · €399,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Non-HDL-cholesterol: wanneer is meten zinvol?

Non-HDL-cholesterol wordt bepaald zonder dat u nuchter hoeft te zijn: volgens de CVRM-richtlijn kan het niet-nuchter worden bepaald. Zijn de niet-nuchtere triglyceriden hoger dan 5 mmol/l, dan adviseert de richtlijn de triglyceriden nuchter te bepalen.

Non-HDL-cholesterol: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een laag non-HDL-cholesterol volgt uit een laag totaal of LDL-cholesterol. Mensen met een erfelijk laag LDL door een loss-of-function-mutatie in PCSK9 of APOB, hypobetalipoproteïnemie, hebben volgens de richtlijn erfelijke dyslipidemie een verlaagd risico op hart- en vaatziekten.

Hoge waarden

Een hoog non-HDL-cholesterol wordt alleen bij een bloedtest gevonden, omdat een hoog cholesterol volgens Thuisarts geen klachten geeft. Op lange termijn vergroot een jarenlang te hoog cholesterol volgens Thuisarts de kans op hartkramp, een hartaanval en een beroerte.

Non-HDL-cholesterol: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Cholesterolverlagende medicijnen

    Cholesterolverlagers zoals statines verlagen non-HDL-cholesterol; bij preventie streeft de Britse NICE-richtlijn naar meer dan 40 procent daling.

  • Acute ziekte

    Bij het begin van een acute ziekte daalt het totale cholesterol, en tijdens het herstel komt het weer op het normale niveau.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijk hoog cholesterol

    De meest voorkomende erfelijke oorzaak van hoog LDL-cholesterol, en daarmee van hoog non-HDL-cholesterol, is een optelsom van veel kleine genvarianten; familiaire hypercholesterolemie, door één gen, komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te traag werkende schildklier kan het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol, dat het LDL-cholesterol bevat; de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie adviseert daarom onder meer TSH te laten bepalen.

  • Anabole steroïden of eiwitverlies via de nieren

    Anabole steroïden en een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine (nefrotisch syndroom) kunnen het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

  • Alcohol of slecht ingestelde diabetes

    Veel alcohol en slecht ingestelde diabetes zijn volgens de Britse NICE-richtlijn mogelijke oorzaken van afwijkende bloedvetten, waaronder non-HDL-cholesterol.

  • Eten, gewicht en beweging

    Ongezond eten met veel verzadigd vet, te zwaar zijn en weinig bewegen kunnen het cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: leefstijl en deze waarde

Een hoog non-HDL-cholesterol bij gebruik van anabole steroïden bespreekt u met uw huisarts, omdat de richtlijn erfelijke dyslipidemie anabole steroïden een secundaire oorzaak van een hoog LDL-cholesterol noemt. Te weinig bewegen, ongezond eten en te zwaar zijn kunnen volgens Thuisarts ook bijdragen aan een hoog cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: veelgestelde vragen

Verhogen anabole steroïden het cholesterol?

Ja, het gebruik van anabole steroïden noemt de richtlijn erfelijke dyslipidemie een secundaire oorzaak van een verhoogd totaal- en LDL-cholesterol en een verhoogd aantal LDL-deeltjes. Non-HDL-cholesterol, dat het LDL-cholesterol bevat, stijgt daarmee mee.

Welke deeltjes telt non-HDL-cholesterol?

Non-HDL-cholesterol telt volgens de CVRM-richtlijn het cholesterol in onder meer LDL, VLDL, IDL en Lp(a), oftewel alle deeltjes behalve HDL.

Welke referentiewaarde geeft Unilabs voor non-HDL-cholesterol?

Unilabs vermeldt bij non-HDL-cholesterol 'Nvt' als referentiewaarde en verwijst voor streefwaarden naar onder meer de NHG-standaard CVRM. Unilabs geeft de uitslag in mmol/l.

Non-HDL-cholesterol: bronnen

  1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement. Praktische handleiding, 2024. Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  2. NICE guideline NG238, Cardiovascular disease: risk assessment and reduction, including lipid modification, Recommendations, consulted 2026-10-06. (opgehaald 2026) nice.org.uk
  3. Elmehdawi RR. Hypolipidemia: a word of caution. Libyan J Med 2008;3(2):84-90. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Richtlijn (Erfelijke) dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Differentiaaldiagnose bij hypercholesterolemie, gepubliceerd 2018-04-03, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl
  5. Thuisarts.nl (NHG), Ik heb een hoog cholesterol, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) thuisarts.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Sporters

InsideTracker Heart Health

Een bloedonderzoek met 7 biomarkers, geïnspireerd op de InsideTracker Heart Health categorie — ApoB, het volledige cholesterolprofiel, triglyceriden, hs-CRP en TSH achter je hartscore.

Apo(B) (Apolipoproteïne B) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Triglyceriden CRP (C-Reactief Proteïne) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€129,-
Sporters

InsideTracker Metabolism

Een bloedonderzoek met 11 biomarkers, geïnspireerd op de InsideTracker Metabolism categorie — bloedsuiker, insuline, HOMA-IR, het volledige lipidenprofiel, ALAT en TSH achter je stofwisselingsscore.

TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Insuline (Nuchter) Apo(B) (Apolipoproteïne B) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) HDL Cholesterol LDL Cholesterol Triglyceriden Cholesterol Totaal HOMA-IR Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€169,-
Gezondheidscheck

360 Gezondheid

Breed gezondheidspanel: hormonen, schildklier, vitaminen, lipiden, lever, nieren en bloedbeeld.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol Leverfunctietest SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Vitamine B12 Vitamine D (25-OH) Testosteron Totaal Vrij T3 (Trijodothyronine) Ferritine HDL Cholesterol Albumine Cholesterol Totaal Klein Bloedbeeld Vrij Testosteron Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€346,-
Gezondheidscheck

InsideTracker

Een bloedonderzoek met 35 biomarkers voor prestatie en vitaliteit, geïnspireerd op InsideTracker Ultimate — hart, hormonen, stofwisseling, ontsteking, herstel en ijzerstatus.

SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) ALAT (Alanine-aminotransferase) LDL Cholesterol Gamma-GT Cortisol DHEA-S Oestradiol (E2) Vrij Testosteron Testosteron Totaal Foliumzuur Vitamine B12 Calcium Ferritine IJzer Magnesium Kalium Progesteron Natrium Transferrine CRP (C-Reactief Proteïne) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Apo(B) (Apolipoproteïne B) HDL Cholesterol Cholesterol Totaal Albumine ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Vitamine D (25-OH) Insuline (Nuchter) Leukocyten Differentiatie Creatine Kinase (CK) Transferrine Saturatie Triglyceriden Klein Bloedbeeld HOMA-IR Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€399,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad