ALAT waarde bij sporters en krachttraining

De bepaling telt hoeveel enzym alat er in uw bloed circuleert, in units per liter. ALAT is een enzym uit de levercel. De naam is de afkorting van alanineaminotransferase.

Internationale uitslagen schrijven het voluit als alanine aminotransferase, of afgekort als ALT. Oudere uitslagen noemen het SGPT. Zelfde enzym, zelfde meting.

Het enzym zit vooral in de lever. Zodra levercellen beschadigd raken, lekt het naar het bloed. Dat is de reden dat het op een leverpanel staat.

Kleine hoeveelheden zitten in nier, hart en skeletspier. Die spierfractie is klein, maar niet nul. Daar komt uw belangrijkste regel vooraf vandaan.

Vergelijk dat met ASAT. Dat enzym zit in vrijwel elk weefsel, inclusief hartspier en rode bloedcellen. Na een zware beendag stijgt ASAT daardoor fors. ALAT beweegt in dezelfde richting, maar veel minder ver.

Die twee samen vormen een bruikbaar paar. Staat ASAT duidelijk hoger dan ALAT, dan speelt spier mee. Is creatinekinase ook omhoog, dan komt het enzym uit uw spieren. Dat patroon is na een deload week vaak alweer verdwenen.

Op dezelfde uitslag staan meestal ook gamma GT en alkalische fosfatase. Die twee komen uit de galwegen, niet uit de levercel. Blijven ze normaal terwijl ALAT stijgt, dan wijst dat naar de levercel zelf.

Verandert gamma-GT juist mee, dan verschuift het verhaal richting alcohol of galafvoer. Die verdeling stuurt het verder onderzoek.

Voor wie serieus traint, is dit enzym om twee redenen interessant. Een hoge alat waarde betekent zelden hetzelfde bij u als bij een niet-sporter. Het volgt uw metabole gezondheid, en het reageert op wat u slikt.

Begin bij de trainingsvraag, want die komt het vaakst. Een eenmalige zware krachttrainingssessie tilt de transaminasen dagenlang op. Bij ongetrainde mannen bereikten ze waarden die op leverziekte lijken.

Na zeven dagen waren ze nog steeds verhoogd. Gamma-GT en bilirubine bewogen in datzelfde onderzoek helemaal niet mee. Dat is het patroon dat spier van lever scheidt.

Bij ALAT is die stijging kleiner dan bij ASAT. Een alat waarde te hoog vinden na één zware sessie komt voor, maar verklaart zelden alles. Blijft ALAT verhoogd na een rustweek, dan is training niet meer de verklaring.

De tweede route loopt via supplementen. Groene thee-extract in hoge dosering staat bekend om leverschade. Ashwagandha en curcumine-extracten komen in dezelfde meldingen terug.

Ook orale anabole middelen horen hier nadrukkelijk bij. Wie stapelt, stapelt ook risico.

Ook sommige medicijnen belasten de lever. Denk aan paracetamol in te hoge dosering, of aan een antibioticumkuur met clavulaanzuur. Een verhoogde waarde is meestal licht en zakt na het stoppen. Overleg dat altijd eerst met uw arts.

Dan de reden die het minst met sport te maken heeft en toch het vaakst geldt. Leververvetting is in Nederland de meest voorkomende oorzaak van een licht verhoogd resultaat. Dat treft ook mensen met een lage vetmassa en een hoge trainingsbelasting.

Buikvet en hoe u op insuline reageert sturen deze waarde meer dan uw squat. Een normale alat waarde sluit leververvetting trouwens niet uit.

Virale hepatitis geeft het andere uiterste. Een sterk verhoogde waarde, vele malen de bovengrens, past bij een acuut beeld. Hepatitis B wordt met serologie vastgesteld, niet met dit enzym.

Tot slot de grens zelf. De referentiewaarde komt uit de gemiddelde bevolking, niet uit gezonde mensen. Onder gescreende donoren lag de gezonde bovengrens rond 30 u/l voor mannen. Voor een lichaamsbewuste lezer is dat een zinvoller ijkpunt dan 45.

De regel die het meeste verschil maakt, gaat over timing. Laat 48 tot 72 uur ruimte tussen uw laatste zware sessie en de bloedafname.

Voor sommige situaties is dat te krap. Een eerste zware beendag, een nieuw programma of een wedstrijd vraagt meer hersteltijd. Een deload week voor de prik geeft het schoonste beeld. U meet dan uw uitgangswaarde en niet de nasleep.

Wie toch kort ervoor hard heeft getraind, kan dat het beste melden. Herhaal de bepaling daarna in een rustige week. Schrikken van een uitslag die uw eigen programma verklaart, helpt niemand.

Een tweede meting is sowieso informatiever. Enzymwaarden schommelen, en de richting zegt meer dan het getal.

Vraag ALAT niet los aan. Zonder ASAT, CK en gamma GT is de uitslag lastig te plaatsen. Die drie samen wijzen uit of het om spier gaat of om de levercel. De ALAT ASAT verhouding is daarbij het meest bruikbare paar.

Is uw ALAT te hoog na een rustweek, dan hoort daar verder onderzoek bij. Een lichte stijging heeft verschillende oorzaken en training is er maar één van. Leg afwijkende alat waarden altijd voor aan uw huisarts, ook met een vermoeden.