Tribulus terrestris werking: libido ja, testosteron nee

De werking van tribulus terrestris op testosteron is bij mannen gemeten, en er was geen werking. Bij 22 rugbyspelers veranderde vijf weken lang 450 mg per dag niets. Kracht, vetvrije massa en testosteron bleven gelijk (Rogerson 2007, PMID 17530942).

Neychev volgde 21 gezonde mannen van 20 tot 36 jaar, vier weken lang. Hun testosteron zat daarna op 15,8 en 16,3 nmol/l, tegen 17,7 bij placebo. Dat verschil was niet significant (Neychev 2005, PMID 15994038).

Wat me als trainingspartner opvalt? Tribulus ligt in elke sportwinkel naast de eiwitshakes, met een stier op de verpakking. De twee beste studies bij mannen vonden een nul.

Hieronder wat tribulus wel doet en waar de claim vandaan komt. En wat je meet als je het toch wilt proberen.

Wat is tribulus terrestris?

Tribulus terrestris is een kruipende plant met stekelige vruchten. Hij groeit in Zuid-Europa, Azië en Afrika en heet in het Nederlands aardangel. In de ayurveda en de Chinese kruidenleer wordt hij al lang gebruikt voor de potentie.

De werkzame stoffen zijn saponinen, vooral protodioscine. Extracten worden daarop gestandaardiseerd, meestal op 40 tot 60 procent saponinen. De dosis in supplementen loopt van 250 tot 1.500 mg per dag.

De testosteronclaim komt uit dier- en labonderzoek. Bij mensen is die claim nooit in een gecontroleerde studie bevestigd. Dat concluderen twee Bulgaarse onderzoekers in een overzicht van alle data (Neychev 2016, PMID 26727646).

Zij zijn dezelfde onderzoekers die de nul bij jonge mannen zelf hadden gemeten.

Wat doet Tribulus met je lichaam?

Bij mannen doet tribulus weinig meetbaars met je hormonen. In de studie van Neychev kregen de mannen 10 tot 20 mg per kilo lichaamsgewicht per dag. Dat is een flinke dosis. Testosteron, androsteendion en LH bleven allemaal gelijk (Neychev 2005, PMID 15994038).

Wat wel terugkomt in de literatuur: een effect op libido en erectie. Een overzicht uit 2014 vond aanwijzingen voor een licht lustopwekkend effect. Bewijs voor meer testosteron of betere sportprestaties vond het niet (Qureshi 2014, PMID 24559105).

Dat lijkt op maca. Zin kan stijgen zonder dat je hormonen bewegen. Het verschil is dat het bewijs voor maca steviger is.

Voor je kracht deed tribulus niets. De rugbyspelers werden sterker door hun voorbereiding, en de placebogroep precies evenveel (Rogerson 2007).

Tribulus en de dopingtest: de T/E-ratio

Rogerson mat ook de verhouding tussen testosteron en epitestosteron in de urine. Dat is de T/E-ratio, de waarde waar een dopingtest naar kijkt. Die veranderde niet (Rogerson 2007, PMID 17530942).

Voor een geteste sporter is dat het nuttigste getal uit de hele tribulusliteratuur. Het supplement helpt je niet, maar het maakt je test ook niet verdacht.

Let wel op vervuiling. Kruidensupplementen zijn in het verleden vaker vervuild gebleken met stoffen die wel op de dopinglijst staan. Word je getest, dan is een product met een onafhankelijk certificaat de veiligere keuze.

Wat zijn de bijwerkingen van Tribulus terrestris?

In de studies bij mannen werden geen ernstige bijwerkingen gemeld. Maagklachten en een onrustig gevoel komen soms voor. Daarnaast bestaan er enkele losse meldingen van lever- en nierklachten bij hoge doses. Een oorzakelijk verband staat niet vast.

EFSA heeft geen gezondheidsclaim voor tribulus goedgekeurd. Een verkoper mag dus niet zeggen dat het je testosteron verhoogt. Het Voedingscentrum zet kruidenpreparaten in dezelfde categorie: geen aangetoond nut bij een gevarieerd dieet.

Gebruik je het langer dan een paar maanden, dan zijn je leverwaarden de plek om te kijken. Hoe die werken bij kruidenextracten staat in leverwaarden en supplementen bij sporters.

Wat je meet als je tribulus toch probeert

Stel: je bent 28 en je traint vijf keer per week. Je wilt weten of tribulus bij jou iets doet.

Dan meet je twee keer. Een keer voordat je begint en een keer na 8 tot 12 weken. Allebei in de ochtend, tussen 7 en 10 uur.

Blijft je testosteron gelijk, dan zag je wat de studies zagen. Stijgt het wel, dan is dat interessant, maar één meting is geen bewijs. Testosteron schommelt van dag tot dag en van uur tot uur.

Testosteron totaal, vrij testosteron en SHBG zitten samen in het hormoonpanel. De andere waarden meet je los via de markerpagina's. ALAT meet je los of als toevoeging bij 360 gezondheid. Voor alleen totaal testosteron is de testosterontest genoeg.

Wat je hiermee kunt doen

Mijn lijn is duidelijk. Voor testosteron of kracht is tribulus weggegooid geld. Dat zeg ik met twee goede studies in de hand. Voor libido is het bewijs dun, en maca doet hetzelfde met beter bewijs.

Wil je echt iets aan een laag testosteron doen, kijk dan eerst waar het vandaan komt. Welke supplementen wel iets meetbaars doen, en bij wie, staat in het overzicht van testosteron supplementen. En maca poeder is de eerlijkere keuze als zin je klacht is.

Wijkt een waarde af, bespreek die dan met je huisarts en noem welke supplementen je gebruikt. Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Rogerson S, Riches CJ, Jennings C, et al. The effect of five weeks of Tribulus terrestris supplementation on muscle strength and body composition during preseason training in elite rugby league players. J Strength Cond Res. 2007 (PMID 17530942).
• Neychev VK, Mitev VI. The aphrodisiac herb Tribulus terrestris does not influence the androgen production in young men. J Ethnopharmacol. 2005 (PMID 15994038).
• Neychev V, Mitev V. Pro-sexual and androgen enhancing effects of Tribulus terrestris L.: Fact or Fiction. J Ethnopharmacol. 2016 (PMID 26727646).
• Qureshi A, Naughton DP, Petroczi A. A systematic review on the herbal extract Tribulus terrestris and the roots of its putative aphrodisiac and performance enhancing effect. J Diet Suppl. 2014 (PMID 24559105).
• Voedingscentrum. Voedingssupplementen. voedingscentrum.nl.
• EFSA. EU Register of nutrition and health claims. ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/claims/register.