Krachttraining en supplementen verschuiven een paar bloedwaarden, vaak zonder dat er iets mis is. Veel spiermassa duwt je creatinine omhoog, een zware sessie tilt je CK op, en creatine verandert hoeveel water je vasthoudt. Hieronder lees je welke waarden meebewegen met je sport en welke je wel serieus neemt.
In onze ervaring schrikken sporters het vaakst van precies de waarden die hun training logisch verandert. Dat is jammer, want met een beetje context lees je je uitslag heel anders.
Waarom sporters andere bloedwaarden hebben
Je bloedwaarden worden vergeleken met referentiewaarden van een gemengde bevolking, niet met die van getrainde mensen. Wie veel spiermassa heeft of intensief traint, valt daardoor vaker net buiten het "normale" gebied. Dat zegt meestal iets over je trainingsstatus, niet over ziekte.
Een referentiewaarde is simpelweg het gebied waarin 95% van een testgroep valt. Die groep zit gemiddeld een stuk minder in de sportschool dan jij.
In een onderzoek onder 170 gezonde mensen lag de creatinine bij wie matig tot intensief sportte duidelijk hoger dan bij de zittende groep, terwijl hun nierfunctie hetzelfde was (Baxmann, 2008). Meer spier, hogere waarde, gezonde nieren.
Welke bloedwaarden krachttraining beïnvloedt
Krachttraining raakt vooral je spier- en nierafgeleide waarden. Creatinine en creatinekinase (CK) stijgen het duidelijkst, omdat ze rechtstreeks uit spierweefsel komen. Eiwitrijke voeding en creatine kunnen die stijging versterken. Hormonen als testosteron bewegen op een heel ander ritme mee.
| Waarde | Wat training of supplementen doen | Meestal zorgwekkend? |
|---|---|---|
| Creatinine | Stijgt bij meer spiermassa en na zware training | Zelden |
| CK (creatinekinase) | Piekt 24 tot 72 uur na ongewone of zware training | Zelden, tenzij extreem hoog met klachten |
| Ureum | Kan oplopen bij veel eiwit en weinig drinken | Zelden |
| Hematocriet | Kan stijgen door uitdroging of bij TRT | Soms, bespreek het |
| Testosteron | Beweegt mee met slaap, herstel en training | Afhankelijk van klachten |
Creatinine en nierwaarden: meestal je spieren, niet je nieren
Een verhoogde creatinine betekent bij krachtsporters meestal spiermassa, niet nierschade. Creatinine is een afbraakproduct uit je spieren, dus hoe meer spier, hoe hoger de basiswaarde. De standaard eGFR-formule houdt daar geen rekening mee en kan je nierfunctie daardoor te laag inschatten.
Wil je weten of het echt je nieren zijn, dan helpt cystatine C. Die marker hangt niet af van je spiermassa en geeft bij gespierde mensen vaak een eerlijker beeld (Baxmann, 2008).
De details lees je in ons stuk over creatinine te hoog door spiermassa.
Eiwit en creatine: wat ze met je bloed doen
Veel eiwit en creatine zijn voor gezonde sporters meestal goed te verantwoorden, maar ze kleuren je uitslag wel. Een eiwitrijk dieet verandert bij gezonde mensen de nierfunctie niet meetbaar, en creatine in normale doses laat je creatinine stijgen zonder de nieren te beschadigen.
Een meta-analyse vond geen verschil in nierfunctie tussen gezonde volwassenen met veel of weinig eiwit (Devries, 2018). En de sportvoedingsliteratuur beschrijft creatine in doses tot 5 gram per dag als goed onderzocht en veilig bij gezonde gebruikers (Kreider, 2017; Antonio, 2021).
Verder lezen: eiwitinname en je nieren en creatine en je bloedwaarden.
Zo laat je je bloedwaarden als sporter testen
Test als je rust, niet vlak na een zware sessie. Een training in de 48 tot 72 uur voor je prik kan je creatinine en CK tijdelijk optillen, wat een vertekend beeld geeft. Drink genoeg, want uitdroging duwt meerdere waarden omhoog.
Wil je je nieren los van je spiermassa beoordelen, kies dan een test die naast kreatinine ook cystatine C en ureum meet. Ons niergezondheid bloedonderzoek bundelt die markers.
Ook handig voor lifters: testosteron en spiermassa.
Mijn advies: laat je niet gek maken door één waarde net buiten het gebied. Kijk naar het geheel, test op een rustig moment, en bespreek een afwijking die blijft of die met klachten komt met je huisarts.
Bronnen
- Baxmann AC, Ahmed MS, Marques NC, et al. Influence of muscle mass and physical activity on serum and urinary creatinine and serum cystatin C. Clinical Journal of the American Society of Nephrology. 2008. PMID: 18235143.
- Devries MC, Sithamparapillai A, Brimble KS, et al. Changes in kidney function do not differ between healthy adults consuming higher- compared with lower- or normal-protein diets: a systematic review and meta-analysis. The Journal of Nutrition. 2018. PMID: 30383278.
- Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2017. PMID: 28615996.
- Antonio J, Candow DG, Forbes SC, et al. Common questions and misconceptions about creatine supplementation: what does the scientific evidence really show? Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2021. PMID: 33557850.
Disclaimer
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een bloedtest is een hulpmiddel om beter geïnformeerd het gesprek met je huisarts in te gaan, geen diagnose op zichzelf. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Tags
Auteur
