De meest gemelde bijwerkingen van ashwagandha zijn maagklachten, misselijkheid, sufheid en diarree. Zeldzaam maar ernstig is leverschade. Daarom raadt het RIVM het gebruik af sinds 5 maart 2024. Op je uitslag zijn ALAT en ASAT de waarden die dat als eerste laten zien.
Wat me hierin stoort. De meeste Nederlandse pagina's over bijwerkingen komen van partijen die het zelf verkopen. Het RIVM en Lareb staan op plek 1 en 2. Daaronder begint de webshop.
Wat zijn de nadelen van ashwagandha?
De lichte bijwerkingen komen het vaakst voor en gaan meestal vanzelf over. Het gaat om maagklachten, misselijkheid, een suf gevoel overdag en soms diarree. In de klinische studies heetten die effecten mild. Ze kwamen ongeveer even vaak voor in de placebogroep (Chandrasekhar, 2012).
Dat is een eerlijk detail dat je zelden leest. Het betekent dat die milde klachten niet duidelijk aan het middel toe te schrijven waren.
De ernstige bijwerking staat daar los van. Die kwam pas in beeld toen miljoenen mensen het gingen slikken.
Is ashwagandha gevaarlijk voor je lever?
In zeldzame gevallen is leverschade gemeld na gebruik van ashwagandha. LiverTox beschrijft een cholestatisch of gemengd beeld. Dat begint meestal twee tot twaalf weken na de start. Geelzucht en jeuk zijn de eerste zichtbare klachten. De grootste gepubliceerde serie komt uit India en ging over mensen die het als enkelvoudig product gebruikten (Philips, 2023).
In diezelfde serie ontwikkelden enkele patiënten leverfalen bovenop bestaande leverziekte.
Zet dat naast de schaal waarop dit geslikt wordt en het blijft zeldzaam. Toch baseert het RIVM zijn advies hier precies op. Het gaat om meldingen van artsen over vergiftigingen, waaronder schade aan de lever.
Welke bloedwaarden laten dat zien?
Beginnende leverschade voel je niet. Er is geen pijn, en geel worden komt pas laat in het verhaal. De waarden bewegen eerder dan jij iets merkt, en dat is precies waar ze voor bestaan.
| Waarde | Wat het meet | Wanneer het opvalt |
|---|---|---|
| ALAT | Enzym vooral uit levercellen | Stijgt vroeg bij schade aan levercellen |
| ASAT | Enzym uit lever en spier | Stijgt ook na zware training |
| Gamma-GT | Enzym uit de galwegen | Vaak verhoogd bij een cholestatisch beeld |
| Alkalische fosfatase | Enzym uit galwegen en bot | Past bij hetzelfde cholestatische patroon |
| Bilirubine | Afbraakproduct van rode bloedcellen | Verhoogd als je geel ziet |
Stel, je slikt het 6 weken en je ASAT komt terug op 70 U/l. Dan is de eerste vraag niet welk supplement je gebruikte, maar of je de dagen ervoor zwaar getraind hebt.
Let op de tweede rij. Een verhoogde ASAT is bij een sporter niet automatisch je lever.
Krachttraining tilt dat getal ook op. Dat onderscheid staat uitgelegd in leverwaarden en supplementen bij sporters. ALAT is in dat opzicht specifieker voor je lever.
Wat mag niet samen met ashwagandha?
De combinaties waarvoor het vaakst gewaarschuwd wordt zijn schildkliermedicatie, kalmerings- en slaapmiddelen, en middelen die het afweersysteem onderdrukken. Bij schildkliermedicatie is de reden concreet. In een trial bij subklinische hypothyreoïdie veranderden TSH, T3 en T4 significant (Sharma, 2018).
Je stapelt dan twee dingen die aan dezelfde knop zitten.
Bij slaap- en kalmeringsmiddelen gaat het vooral om extra sufheid. Gebruik je medicijnen, vraag het dan na bij je huisarts of apotheker. Zij zien je hele medicatielijst, een blog niet.
Waar moet je op letten bij ashwagandha?
Het RIVM noemt de zwangerschap apart. In sommige landen werd de wortel vroeger gebruikt om een abortus op te wekken. Verder zijn er drie signalen om je huisarts te bellen. Geel worden van je huid of oogwit. Donkere urine. En jeuk die aanhoudt zonder uitslag.
Die drie horen bij het patroon dat in de casusbeschrijvingen steeds terugkomt.
Vermoeidheid en misselijkheid horen er ook bij, maar die zijn zo algemeen dat ze op zichzelf weinig zeggen.
Wat gebruikers zelf melden
In gebruikersmeldingen komt nog iets terug. Iets wat de studies niet meten: een vlak of afgestompt gevoel. Mensen beschrijven dat ze minder stress voelen, maar ook minder van al het andere. Dat is geen gemeten uitkomst en het staat in geen enkele trial.
Wat mensen verder rapporteren, en hoe dat zich verhoudt tot de metingen, staat in ashwagandha ervaringen.
Wat je zelf kunt nagaan
Mijn lijn blijft dezelfde als in het overzicht over ashwagandha. Het RIVM raadt dit af, en dat is het startpunt van elke afweging.
Slik je het toch, dan weet je met een uitgangsmeting tenminste waar je begon. ALAT en ASAT zitten in vrijwel elk basisbloedonderzoek.
Wijkt er iets af, bespreek het dan met je huisarts. Vertel daarbij welk merk en welke dosering je gebruikt, want dat scheelt uitzoekwerk.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- RIVM. RIVM raadt gebruik producten met kruiden Huperzia serrata, Tabernanthe iboga of ashwagandha af. 5 maart 2024.
- Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S. Indian J Psychol Med. 2012 (PMID 23439798).
- Sharma AK, Basu I, Singh S. J Altern Complement Med. 2018 (PMID 28829155).
- Philips CA, Valsan A, Theruvath AH, et al. Hepatol Commun. 2023 (PMID 37756041).
- LiverTox. Ashwagandha. NCBI Bookshelf, NBK548536.
Auteur
Enhanced Health
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
