Hoe lang duurt pfeiffer? Herstel per fase en wanneer je weer traint

Hoe lang pfeiffer duurt hangt af van welke fase je bedoelt. De acute klachten, dus koorts, keelpijn en gezwollen klieren, duren meestal twee tot drie weken. De vermoeidheid daarna houdt volgens de RIVM-informatie twee tot drie maanden aan. Voor contactsport loopt er een aparte klok.

Die laatste zin is waar de meeste Nederlandse pagina's stoppen met vertellen.

Thuisarts schrijft dat je het beste zoveel mogelijk je normale dag kunt blijven doen, inclusief sporten. Dat klopt voor je werk, je school en je wandeling. Voor judo, voetbal en rugby ligt het anders, en dat verschil is de moeite waard om te kennen.

Hoe lang duren de acute klachten?

Meestal twee tot drie weken. Koorts zakt vaak als eerste, de keelpijn volgt, en de gezwollen klieren in je hals blijven daarna nog even voelbaar. Daarna komt de fase waarin je officieel beter bent maar nog nergens toe komt, en die duurt het langst.

De incubatietijd zit daar nog voor.

Volgens de RIVM-informatie loopt die van 4 dagen bij jonge kinderen tot 8 weken bij jongvolwassenen. Je kunt dus onmogelijk terugrekenen naar wie je besmet heeft. Dat is voor veel mensen een teleurstellend maar bevrijdend gegeven.

Wanneer mag je weer sporten na pfeiffer?

Voor gewone inspanning geldt: zodra je je ertoe in staat voelt, rustig opbouwend. Voor contact- en botsingssport ligt er een extra drempel van minimaal drie tot vier weken na het begin van de klachten, omdat de milt bij pfeiffer vergroot kan zijn en dan kwetsbaarder is. Dat onderscheid is de kern.

Het gaat om een zeldzaam maar ernstig risico.

De Amerikaanse sportgeneeskundige beroepsvereniging beschrijft in haar standpunt over pfeiffer en sportdeelname precies dit onderscheid tussen gewone en contactsport (PMID 37186809). Sylvester en collega's analyseerden de gevallen van miltruptuur en constateerden dat vrijwel alle gevallen zich in de eerste weken voordeden (PMID 31550435).

Neem een voetballer van 22 met klachten sinds 1 maart. Half maart mag hij alweer rustig wandelen en eind maart licht fietsen. Pas na drie tot vier weken staat hij weer op het veld voor partijvormen met contact. Zijn duurloop kan dus eerder terug dan zijn wedstrijd.

Hoe lang blijf je besmettelijk?

Langer dan de meeste mensen verwachten. Volgens de RIVM-informatie kun je vanaf ongeveer een week na besmetting gedurende lange tijd virus uitscheiden, soms tot 18 maanden na de infectie. Isoleren heeft daarom weinig zin en gebeurt in de praktijk ook niet.

Dat lange venster verandert niets aan wat je moet doen.

Omdat vrijwel iedereen het virus uiteindelijk oploopt, is thuisblijven geen strategie. Je blijft thuis omdat je ziek bent, niet om anderen te beschermen.

Waarom duurt de vermoeidheid zo lang?

Omdat de infectie een stevig beroep doet op je afweer en het herstel daarvan trager gaat dan het verdwijnen van de koorts. De RIVM-informatie noemt twee tot drie maanden als gewoon beloop. Blijft het daarna doorlopen, dan verschuift het gesprek naar aanhoudende klachten na een infectie.

De cijfers daarover zijn geruststellender dan hun reputatie.

In een cohort van 301 adolescenten na pfeiffer voldeed 13 procent na zes maanden aan de criteria voor chronische vermoeidheid, 7 procent na een jaar en 4 procent na twee jaar (PMID 19564299). De reeks daalt dus stevig. Wat er in die staart gebeurt staat in gevolgen op lange termijn.

Hoe bouw je verstandig weer op?

Op gevoel, met de rusthartslag als rem. Neem je gewone ochtendwaarde als ijkpunt en houd je trainingen kort zolang die waarde nog duidelijk verhoogd is. Loopt hij richting je oude niveau, dan mag de duur omhoog voordat de intensiteit omhoog gaat.

Duur eerst, intensiteit daarna. Altijd in die volgorde.

Er is één patroon dat je moet herkennen: verergering die pas een dag later komt en niet in verhouding staat tot de inspanning. Dat is iets anders dan normale trainingsmoeheid en vraagt om afremmen in plaats van doorzetten. Zie post exertionele malaise.

Hoe je die opbouw met data volgt staat in rusthartslag en HRV waarden per leeftijd. Blijft de moeheid na drie maanden onveranderd, dan is het uitsluiten van andere oorzaken een logische stap, met waarden als ferritine en TSH in het 360 gezondheidspanel. Het bredere overzicht staat in bloedtest bij vermoeidheid.

Mijn advies: houd de contactsportpauze aan ook als je je prima voelt, en bespreek het moment van hervatten met je huisarts.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Putukian M, O'Connor FG, Stricker P, et al. American Medical Society for Sports Medicine position statement: mononucleosis and athletic participation. Clinical Journal of Sport Medicine, 2023. PMID 37186809.
• Sylvester JE, Buchanan BK, Paradise SL, Yauger JJ, Beutler AI. Association of splenic rupture and infectious mononucleosis: a retrospective analysis and review of return-to-play recommendations. Sports Health, 2019;11(6):543-549. PMID 31550435.
• Katz BZ, Shiraishi Y, Mears CJ, Binns HJ, Taylor R. Chronic fatigue syndrome after infectious mononucleosis in adolescents. Pediatrics, 2009;124(1):189-93. PMID 19564299.
• RIVM. Pfeiffer, ziekte van. Vragen en antwoorden.
• Thuisarts.nl. Ik heb de ziekte van Pfeiffer.