Je totaal testosteron kan normaal zijn terwijl je je toch niet goed voelt. Het verschil zit vaak in je vrij testosteron en je SHBG. Vrij testosteron is de actieve fractie die je weefsels gebruiken, SHBG is het eiwit dat de rest bindt. Hieronder lees je hoe ze samenhangen en welke waarden je het beste samen meet.
Dit is precies de reden dat één getal je kan misleiden.
Wat is het verschil tussen totaal en vrij testosteron?
Totaal testosteron is de som van al het testosteron in je bloed: het gebonden deel en het vrije deel. Vrij testosteron is de kleine fractie, ongeveer 1 tot 3 procent, die niet gebonden is en die je lichaam direct kan gebruiken. Daarnaast is een deel los gebonden aan albumine en ook redelijk beschikbaar.
Het komt erop neer dat je weefsels niet je totaal voelen, maar vooral je vrije en losgebonden testosteron.
Daarom kan iemand met een keurig totaal testosteron toch klachten houden. Je ziet pas wat er speelt als je de vrije fractie naast je totaal testosteron legt. Je vrij testosteron vertelt het deel van het verhaal dat je echt voelt.
Wat doet SHBG met je testosteron?
SHBG, voluit geslachtshormoonbindend globuline, is het eiwit dat testosteron stevig bindt. Hoe meer SHBG, hoe minder testosteron er vrij beschikbaar is. Een hoog SHBG kan een normaal totaal testosteron dus toch laag laten uitpakken voor je lichaam.
SHBG verandert mee met andere dingen. Een paar voorbeelden:
- Hoog SHBG: kan samenhangen met ouder worden, een snelle schildklier of een laag lichaamsgewicht.
- Laag SHBG: kan samenhangen met overgewicht, insulineresistentie of een trage schildklier.
Daarom is SHBG geen bijzaak, maar de sleutel om je totaal en vrij testosteron te begrijpen.
Welke waarden laat je samen meten?
Voor een bruikbaar beeld meet je totaal testosteron, vrij testosteron en SHBG in één keer. Veel labs berekenen het vrij testosteron uit je totaal, SHBG en albumine. Met die drie samen zie je niet alleen hoeveel testosteron je hebt, maar ook hoeveel ervan beschikbaar is.
Je kunt deze combinatie laten meten met het Algemene Hormonen panel. De praktische kant van het prikken staat in testosteron laten testen, en welke klachten hierbij passen lees je in laag testosteron bij mannen.
Mijn advies: kijk nooit naar je vrij testosteron zonder je SHBG ernaast. Apart vertellen ze maar de helft.
Bronnen
- Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. Testosterone therapy in men with hypogonadism: an Endocrine Society clinical practice guideline. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 2018;103(5):1715-1744. PMID: 29562364.
- Wu FCW, Tajar A, Beynon JM, et al. Identification of late-onset hypogonadism in middle-aged and elderly men. New England Journal of Medicine. 2010;363(2):123-135. PMID: 20554979.
- Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM. A critical evaluation of simple methods for the estimation of free testosterone in serum. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 1999;84(10):3666-3672. PMID: 10523012.
Disclaimer
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een bloedtest is een hulpmiddel om beter geïnformeerd het gesprek met je huisarts in te gaan, geen diagnose op zichzelf. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
