LDH te hoog: spierschade, je buisje of iets anders

Is je LDH te hoog, dan zijn er ergens in je lichaam cellen afgebroken. Veel meer zegt het getal op zichzelf niet. LDH is een enzym dat in vrijwel elke cel zit. De bovengrens ligt bij de meeste labs rond 250 U/l.

Elke cel die kapotgaat, waar dan ook, laat er wat van los.

Daarom is dit de minst specifieke waarde op je hele uitslag. De vraag is nooit "is mijn LDH hoog", maar "wat staat er hoog naast mijn LDH". Twee combinaties verklaren bij sporters vrijwel alles, en ze wijzen precies de andere kant op.

Wat is LDH precies?

Lactaatdehydrogenase (LDH) helpt je cellen suiker omzetten in energie. Dat gebeurt vooral wanneer er weinig zuurstof is. Het enzym zit in je spieren, lever, hart, nieren, longen en rode bloedcellen. Zolang je cellen heel zijn, blijft het binnen.

Meet je lab LDH in het bloed, dan is er ergens celinhoud vrijgekomen.

Je labuitslag noemt lactaatdehydrogenase LDH of LD. Dat zijn dezelfde stof en dezelfde meting, alleen twee schrijfwijzen. De LDH waarden per laboratorium staan op onze LD (lactaatdehydrogenase) pagina.

Wat betekent een te hoog LDH?

Het betekent dat er cellen zijn afgebroken, zonder dat het getal je vertelt welke. De belangrijkste bronnen bij een gezonde, hard trainende volwassene zijn spierweefsel en rode bloedcellen. Bij ziekte kunnen lever, hart en beenmerg meedoen. Dat zie je dan aan de rest van de uitslag.

Dit is dus een wegwijzer, geen bestemming.

De bovenste twee rijen dekken de meeste verhoogde uitslagen bij sporters. Ze zien er op de LDH-regel identiek uit en betekenen iets compleet anders.

LDH iso-enzymen: welk weefsel is het?

LDH bestaat uit vijf vormen, LDH-1 tot en met LDH-5. Elk weefsel heeft zijn eigen mengsel van die vormen. In theorie wijzen de iso-enzymen dus de bron aan.

Voor jou tellen vooral de twee uiteinden van die rij. LDH-1 hoort bij je rode bloedcellen, LDH-5 bij je skeletspieren. Dat zijn precies de twee bronnen uit de tabel hierboven.

Toch vraagt je huisarts de iso-enzymen zelden aan. Andere bepalingen wijzen sneller en preciezer de goede kant op. Je CK doet dat werk hier al.

Verhoogt krachttraining je LDH?

Ja, en excentrische training het sterkst. Bij het afremmen van een gewicht rekken je spiervezels onder spanning uit. Datzelfde gebeurt bergaf lopend en in de zakkende fase van een squat. Die beweging geeft de meeste microschade. Onderzoek naar excentrische belasting mat zowel creatinekinase als LDH als schademarkers (PMID 24519446, PMID 16714113).

De piek ligt niet op de dag zelf. LDH loopt trager op dan CK en blijft langer staan, vaak tot enkele dagen na de sessie.

Stel: je doet maandag een zware beenworkout en prikt woensdagochtend. Je LDH staat dan op 310 U/l, je CK op 640 U/l. Dat is het patroon van spierschade, en het zakt vanzelf.

Hoe je CK op zichzelf leest, staat in CK waarde te hoog.

Wanneer is een hoge LDH gewoon het buisje?

Als je rode bloedcellen kapotgingen tijdens de afname of het transport. Rode bloedcellen zitten vol LDH en vol kalium. Die twee komen dus samen omhoog, terwijl je CK normaal blijft. Een te strak aangelegde stuwband is al genoeg. Een te dun naaldje of een lange rit naar het lab ook.

Dit heet hemolyse, en het is een monsterprobleem, geen lichaamsprobleem.

Externe kwaliteitsrondes laten zien dat labwaarden verschillen in meetprestatie. Dat verschilt per bepaling en per concentratie. Het onderstreept hoe belangrijk een nette herhaling is (PMID 31339849).

Veel labs melden hemolyse actief op de uitslag. Staat die opmerking erbij, lees je LDH dan niet als bevinding. Zie het als aanleiding om opnieuw te prikken.

Kan hardlopen zelf je LDH verhogen?

Ja, via afbraak van rode bloedcellen in je voeten. Bij elke voetlanding worden rode cellen mechanisch beschadigd, en die laten hun LDH los in je plasma. Onderzoek vergeleek hardlopen en fietsen bij gelijke inspanning. Na hardlopen steeg het vrije hemoglobine viervoudig sterker (PMID 12391035).

Deze route geeft dus een echte, lichaamseigen stijging, anders dan hemolyse in het buisje.

Je herkent hem aan het gezelschap. Een laag haptoglobine, een licht verhoogd bilirubine en soms wat meer reticulocyten. Lees daarvoor reticulocyten te hoog en bilirubine te hoog.

Hoe hoog is het LDH bij kanker?

Bij sommige kankersoorten is LDH verhoogd, omdat tumorcellen veel suiker verbruiken. Een vaste grens hoort daar niet bij. Artsen gebruiken de waarde vooral om een behandeling te volgen, het vaakst bij lymfoom en melanoom.

Draai die redenering alleen niet om. Een verhoogd LDH bij een gezonde sporter komt vrijwel altijd uit spierweefsel of rode bloedcellen.

LDH is geen kankertest en wordt daar ook niet voor gebruikt. Er hoort altijd een heel klinisch beeld omheen. Maak je je zorgen, bespreek je uitslag dan met je huisarts.

Wanneer bespreek je een verhoogd LDH met je huisarts?

Bespreek het als de waarde verhoogd blijft bij een nette herhaling. Dus zonder training in de 72 uur ervoor en zonder melding van hemolyse. Dat geldt zeker naast afwijkingen in je bloedbeeld, je leverwaarden of je nierwaarden. Ook bij klachten die er los van staan: onbedoeld gewichtsverlies, koorts, nachtzweten of aanhoudende vermoeidheid.

Thuisarts beschrijft een afwijkende bloeduitslag als reden om verder te kijken. Het is dus geen diagnose. De NHG-standaarden benaderen aspecifieke enzymwaarden vanuit hetzelfde patroondenken. Het RIVM wijst erop dat referentiewaarden per laboratorium verschillen. Dat speelt hier extra, omdat labs verschillende meetmethoden gebruiken. Ook hun bovengrenzen liggen niet gelijk.

Neem je hele uitslag mee. Bij deze waarde is het gezelschap letterlijk de diagnose-richting.

Waar begin je?

Zoek je CK en je kalium op voordat je iets anders doet. Zet ze naast je LDH. Dat drietal beantwoordt de vraag meestal in één blik. Kijk daarna of het lab hemolyse heeft gemeld. Herhaal pas daarna, minstens 72 uur na je laatste zware sessie.

Onze volledig bloedbeeld test geeft je uitslag met een beoordeling door een BIG-geregistreerde arts.

De bredere context staat in de complete biomarker gids voor sporters. Voor de andere waarde die vaker een meetfout is dan een bevinding, lees MCHC waarde. En hoort er donkere urine bij een zware sessie, lees dan donkere urine na het trainen.

Bronnen

1. Muscle damage responses and adaptations to eccentric-overload resistance exercise in men and women. European Journal of Applied Physiology. 2014. PMID 24519446.
2. The effects of muscle damage following eccentric exercise on gait biomechanics. Gait and Posture. 2007. PMID 16714113.
3. Telford RD, Sly GJ, Hahn AG, et al. Footstrike is the major cause of hemolysis during running. Journal of Applied Physiology. 2003. PMID 12391035.
4. Molina A, Alcaraz J, Guiñón L, et al. Study of the analytical performance at different concentrations of hematological parameters using Spanish EQAS data. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. 2019. PMID 31339849.
5. RIVM. Bloedonderzoek en referentiewaarden. Geraadpleegd 2026.
6. NHG. NHG-standaarden, laboratoriumdiagnostiek in de eerste lijn. Geraadpleegd 2026.
7. Thuisarts. Ik heb een afwijkende bloeduitslag. Geraadpleegd 2026.
8. Kanker.nl. LDH waarden. Geraadpleegd 2026.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.