Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

Amylase en lipase: welke test bij een alvleesklierontsteking

Amylase helpt volgens de NVKC bij de vertering van suikers uit het voedsel; het is een enzym, een eiwit dat een chemische omzetting in het lichaam versnelt. Een Cochrane-overzicht onderscheidt twee hoofdvormen van het enzym, alvleesklieramylase en speekselamylase, elk genoemd naar de klier waar de vorm vandaan komt.

Bij een acute alvleesklierontsteking kan de hoeveelheid amylase in het bloed volgens de NVKC sterk stijgen. Verlaagde waarden in bloed en urine kunnen volgens dezelfde bron wijzen op schade aan de cellen in de alvleesklier die amylase produceren. Hoe hoog of laag het amylase is, valt alleen met een bloedtest vast te stellen.

Unilabs hanteert voor alle leeftijden 0 tot 107 U/l (units per liter). Een Amerikaans overzichtsartikel noemt lipase gevoeliger en specifieker dan amylase bij een acute alvleesklierontsteking, mede doordat de speekselklieren ook amylase maken.

Beoordeling door arts inbegrepen

Amylase is een verteringsenzym uit de alvleesklier en de speekselklieren. Voor volwassenen tot 50 jaar ligt de bovengrens bij de laboratoria tussen 107 en 119 U/l.

  • Bij een acute alvleesklierontsteking kan de waarde binnen 12 uur vier tot zes keer zo hoog worden.
  • Een verhoogde waarde wijst niet altijd op de alvleesklier: ook een verminderde nierfunctie en macro-amylase verhogen hem.
  • Diagnostiek voor U meet geen amylase; een aanvraag wordt daar omgezet in lipase.

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
27 141 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
6–12 jaar 30–128 u/l
30 128
13–18 jaar 28–120 u/l
28 120
19–50 jaar 28–119 u/l
28 119
51–65 jaar 27–134 u/l
27 134
66–80 jaar 27–141 u/l
27 141
81 jaar en ouder 27–139 u/l
27 139
27 141 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

Amylase: wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 107 u/l bij Unilabs tot 119 u/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in u/l
Star-shl · Iedereen · 19–50 jaar 28–119 U/l
28 119
Star-shl · Iedereen · 51–65 jaar 27–134 U/l
27 134
Star-shl · Iedereen · 66–80 jaar 27–141 U/l
27 141
Star-shl · Iedereen · 81 jaar en ouder 27–139 U/l
27 139
Unilabs · Iedereen 0–107 U/l
0 107
Certe · Iedereen · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 107 U/L
107
0 155,1 u/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Amylase: wat deze test meet

In units per liter (U/l) geeft de amylasemeting de enzymactiviteit in het bloed weer. Unilabs meet in plasma met heparine, een stof die stolling tegengaat, en Star-SHL meet fotometrisch, met behulp van licht, in serum, het vocht van gestold bloed.

Amylase: waarom deze waarde ertoe doet

Amylase is een van de bloedtests waarmee een acute alvleesklierontsteking wordt vastgesteld, maar volgens een Cochrane-overzicht hebben de bloed- en urinetests daarvoor grenzen. Volgens dat overzicht missen de onderzochte tests, bloedtests op amylase en lipase en urinetests op trypsinogeen en amylase, ongeveer een kwart van de mensen met een acute alvleesklierontsteking. Vanwege die gemiste gevallen raadt dat overzicht een lage drempel aan om iemand met klachten die op een acute alvleesklierontsteking wijzen in het ziekenhuis op te nemen en te behandelen, ook als deze tests normaal zijn. Ook kan volgens hetzelfde overzicht ongeveer 1 op de 10 onderzochte patiënten zonder een acute alvleesklierontsteking met deze tests ten onrechte die diagnose krijgen.

Volgens een overzichtsartikel uit 2017 in het vakblad Clinical Biochemistry biedt lipase bij het vaststellen van een acute alvleesklierontsteking een hogere gevoeligheid dan amylase en blijft het langer verhoogd. Voor de diagnose van een acute alvleesklierontsteking raden verschillende richtlijnen lipase volgens dat overzicht uit 2017 aan boven amylase.

Amylase: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Amylase: wanneer is meten zinvol?

Bij een vermoeden van een ontsteking of een andere aandoening van de alvleesklier wordt amylase volgens de NVKC, de Nederlandse vereniging voor klinische chemie, gemeten. Voor een acute alvleesklierontsteking geven verschillende recente richtlijnen volgens een overzichtsartikel uit 2017 de voorkeur aan lipase boven amylase.

Amylase: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Na een aanvankelijke stijging daalt amylase volgens de NVKC bij een chronische alvleesklierontsteking geleidelijk, als de schade aan de cellen die het enzym maken voortduurt.

Hoge waarden

Een amylase van minstens drie keer de bovengrens telt volgens een Cochrane-overzicht meestal mee in de diagnose van een acute alvleesklierontsteking. Gaat een sterk verhoogd amylase gepaard met plotselinge, hevige pijn in de bovenbuik, dan is direct contact met een arts nodig.

Amylase: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Chronische alvleesklierontsteking

    Als de schade aan de alvleesklier aanhoudt, daalt amylase geleidelijk nadat de waarde eerst gestegen was.

  • Langdurig overmatig alcoholgebruik

    Alcohol kan leiden tot een chronische alvleesklierontsteking, met een dalende amylase als gevolg.

  • Cystic fibrose

    Deze erfelijke aandoening kan een chronische alvleesklierontsteking veroorzaken en zo de amylase verlagen.

Wat de waarde verhoogt

  • Acute alvleesklierontsteking

    Binnen 12 uur kan amylase vier tot zes keer zo hoog zijn als normaal en na succesvolle behandeling daalt het binnen enkele dagen.

  • Galstenen

    Galstenen kunnen de amylase in het bloed verhogen.

  • Alvleesklierkanker

    Ook bij kanker van de alvleesklier kan amylase verhoogd zijn.

  • Verminderde nierfunctie

    Een deel van de amylase verlaat het lichaam via de nieren, dus als die minder goed werken blijft er meer in het bloed.

  • Macro-amylase

    Amylase die aan andere eiwitten vastzit wordt slecht door de nieren uitgescheiden; dit is goedaardig en geeft geen klachten.

Amylase: leefstijl en deze waarde

Vraag bij buikklachten die op de alvleesklier kunnen wijzen ook naar lipase, omdat dat enzym volgens een overzichtsartikel bij een acute alvleesklierontsteking langer verhoogd blijft dan amylase.

Amylase: veelgestelde vragen

Hoe hoog is amylase bij een acute alvleesklierontsteking?

Bij een acute alvleesklierontsteking kan amylase volgens de NVKC binnen 12 uur na de schade vier tot zes keer hoger zijn dan normaal. Na een geslaagde behandeling daalt de waarde volgens de NVKC binnen enkele dagen weer naar normaal.

Wat is de normale amylase waarde?

De normale amylase waarde is bij Unilabs 0 tot 107 U/l voor alle leeftijden, en bij Certe ligt de bovengrens vanaf 18 jaar op 107 U/l. Star-SHL hanteert 28 tot 119 U/l van 19 tot en met 50 jaar en 27 tot 134 U/l van 51 tot en met 65 jaar. Van 66 tot en met 80 jaar is dat bij Star-SHL 27 tot 141 U/l, en boven de 80 jaar 27 tot 139 U/l.

Amylase: bronnen

  1. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH, Le Cessie S, Haagen I-A, Cobbaert CM. NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2018;57(1):42-56. (opgehaald 2026) doi.org
  2. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  3. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  4. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  5. NVKC, Alles over testen: Amylase, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

Sporters

Whoop Metabolic Health

Een bloedonderzoek met 52 biomarkers voor je stofwisseling, geïnspireerd op het WHOOP Metabolic Health Panel — bloedsuikerregulatie, insuline, schildklier, lever en de mineralen achter je metabolisme.

Volledig Bloedbeeld Alkalische Fosfatase ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Totaal Apo(B) (Apolipoproteïne B) Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Triglyceriden Lp(a) Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Calcium Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Magnesium Cortisol DHEA-S Oestradiol (E2) FSH (Follikelstimulerend Hormoon) LH (Luteïniserend Hormoon) SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Testosteron Totaal Vrij Testosteron TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Insuline (Nuchter) HOMA-IR CRP (C-Reactief Proteïne) Homocysteïne Ferritine IJzer Transferrine Transferrine Saturatie Vitamine D (25-OH) Leptine Zink Selenium Jodium Koper Vrij T3 (Trijodothyronine) Vrij T4 (Thyroxine) Gamma-GT Bilirubine Direct Bilirubine (indirect) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€799,-
Sporters

Whoop

Een uitgebreid bloedonderzoek met 45 biomarkers, geïnspireerd op WHOOP Advanced Labs — een diepgaande blik op stofwisseling, hart- en vaatrisico, hormonen, lever, nieren en ontsteking.

SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) ALAT (Alanine-aminotransferase) LDL Cholesterol Cortisol DHEA-S Oestradiol (E2) Vrij Testosteron FSH (Follikelstimulerend Hormoon) LH (Luteïniserend Hormoon) Testosteron Totaal Bicarbonaat Calcium Chloride Ferritine IJzer Magnesium Kalium Natrium Transferrine CRP (C-Reactief Proteïne) Homocysteïne Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Apo(B) (Apolipoproteïne B) HDL Cholesterol Cholesterol Totaal Albumine HOMA-IR Alkalische Fosfatase ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Bilirubine Totaal Totaal Eiwit Ureum Kreatinine Vitamine D (25-OH) eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Insuline (Nuchter) Leukocyten Differentiatie Transferrine Saturatie Lp(a) Triglyceriden Klein Bloedbeeld Bilirubine Direct Bilirubine (indirect) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€499,-
Sporters

Whoop Women's Health

Een bloedonderzoek met 54 biomarkers voor vrouwen, geïnspireerd op het WHOOP Women's Health Panel — vruchtbaarheids-, cyclus- en schildklierhormonen plus een complete stofwisselings- en voedingsbasis.

Volledig Bloedbeeld Alkalische Fosfatase ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Totaal Apo(B) (Apolipoproteïne B) Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Triglyceriden Lp(a) Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Calcium Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Magnesium Cortisol DHEA-S Oestradiol (E2) FSH (Follikelstimulerend Hormoon) LH (Luteïniserend Hormoon) SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Testosteron Totaal Vrij Testosteron TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Insuline (Nuchter) HOMA-IR CRP (C-Reactief Proteïne) Homocysteïne Ferritine IJzer Transferrine Transferrine Saturatie Vitamine D (25-OH) AMH (Anti-Mülleriaans Hormoon) Progesteron Prolactine Anti-TPO Vrij T3 (Trijodothyronine) Vrij T4 (Thyroxine) Leptine Vitamine B12 Foliumzuur Fosfaat Bilirubine Direct Bilirubine (indirect) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€709,-
Sporters

Whoop Men's Health

Een bloedonderzoek met 49 biomarkers voor mannen, geïnspireerd op het WHOOP Men's Health Panel — testosteron, PSA en prostaatgezondheid plus een complete stofwisselings- en hormoonbasis.

Volledig Bloedbeeld Alkalische Fosfatase ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Totaal Apo(B) (Apolipoproteïne B) Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Triglyceriden Lp(a) Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Calcium Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Magnesium Cortisol DHEA-S Oestradiol (E2) FSH (Follikelstimulerend Hormoon) LH (Luteïniserend Hormoon) SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Testosteron Totaal Vrij Testosteron TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Insuline (Nuchter) HOMA-IR CRP (C-Reactief Proteïne) Homocysteïne Ferritine IJzer Transferrine Transferrine Saturatie Vitamine D (25-OH) PSA (Prostaatspecifiek Antigeen) Prolactine Leptine Urinezuur Zink Bilirubine Direct Bilirubine (indirect) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€659,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Amylase

€16,-