Leukocyten in urine: uw uitslag en wanneer een negatieve strook misleidt

De teststrip meet geen witte bloedcellen. Hij meet leukocyten-esterase, een enzym uit neutrofiele granulocyten, en verkleurt zodra dat enzym aanwezig is. Het gevolg is een uitslag die u als sporter twee kanten op kan misleiden.

De eerste kant kent u waarschijnlijk: verontreiniging geeft een positieve strook zonder dat er iets aan de hand is. De tweede kant is minder bekend en voor u relevanter. Het enzymveldje werkt slechter naarmate de urine geconcentreerder is. Een ochtendmonster na een zware avondtraining, een wedstrijddag met weinig drinken of een zoutarme dag met veel zweetverlies levert precies zulke urine op. De strook kan dan negatief blijven terwijl er wel degelijk afweercellen aanwezig zijn.

De schaal is halfkwantitatief en heeft geen eenheid:

Het urinesediment telt de cellen wel rechtstreeks en is specifieker. Verwar deze uitslag niet met leukocyten in het bloed: dat is een andere bepaling met een andere betekenis. Dat onderscheid is voor u extra relevant, want een zware inspanning verhoogt het aantal witte bloedcellen in uw bloed wel degelijk tijdelijk. Die stijging is een normale reactie op training, houdt enkele uren aan en zegt niets over wat er in uw urine gebeurt. Twee uitslagen die op elkaar lijken, met een volstrekt andere herkomst.

Voor wie hard traint is de belangrijkste vraag bij deze bepaling niet wat een positieve uitslag betekent, maar hoeveel een negatieve uitslag waard is. Die vraag wordt zelden gesteld en is in uw situatie de relevantste.

De strook is gevoelig, met een gerapporteerde sensitiviteit van grofweg 70 tot 90 procent, en weinig specifiek. In een normale situatie sluit een negatieve uitslag daarom redelijk goed uit. Maar drie omstandigheden die bij intensieve training gewoon zijn, drukken de reactie op het veldje:

Het praktische gevolg: houdt u klachten terwijl de strook negatief blijft, dan is dat geen reden om gerust te zijn maar een reden om het monster over te doen op een dag met normale vochtinname, en om uw supplementen te melden.

De andere kant blijft ook gelden. Een positieve strook is zwak bewijs zolang nitriet negatief is, en verontreiniging is de meest voorkomende verklaring. Plaveiselepitheelcellen in hetzelfde monster verraden dat.

Aantoonbare leukocyten met een negatieve kweek heet steriele pyurie. Bij een jonge, seksueel actieve volwassene met pijn bij het plassen is een soa-test dan een logischer vervolgstap dan een herhaalde kweek. Een uitslag stelt geen diagnose en is nooit op zichzelf een reden voor antibiotica; dat oordeel hoort bij een arts.

Praktisch betekent dit alles dat één strookuitslag zelden het laatste woord is. De uitslag krijgt pas betekenis naast uw klachten, naast een tweede schoon opgevangen monster en waar nodig naast een kweek. Dat geldt in beide richtingen: een negatieve strook bij aanhoudende klachten verdient net zo goed een vervolg als een positieve strook zonder klachten.

Laat de bepaling doen bij klachten die op de urinewegen wijzen: branderigheid bij het plassen, vaker moeten plassen, loze aandrang, troebele urine of pijn onder in de buik. Zij hoort ook bij een breder urineonderzoek wanneer u uw nierfunctie laat controleren.

De timing rond training bepaalt hoe bruikbaar het monster is. Vang niet op direct na een lange duurinspanning of een sauna: die urine is sterk geconcentreerd en dat is precies de situatie waarin het enzymveldje slechter werkt. Kies een dag met normale vochtinname en normale training, en vang een ochtendmonster op wanneer u die dag voldoende heeft gedronken.

Gebruik middenstroomurine. Laat de eerste straal doorlopen, reinig het gebied vooraf en gebruik een schone beker. Breng het monster binnen twee uur weg of bewaar het gekoeld.

Meld bij de aanvraag welke supplementen u gebruikt, met vitamine C voorop, en of u recent antibiotica heeft gehad. Zonder die context is een negatieve uitslag lastig te wegen.

Bij koorts, koude rillingen of pijn in de flank neemt u dezelfde dag contact op met een arts. Dat wacht niet op een teststrip en ook niet op het einde van uw trainingsblok.