Hematocriet te hoog: wanneer dik bloed bij sporters een probleem is

Een verhoogde hematocriet betekent dat je bloed relatief veel rode bloedcellen bevat, en de oorzaak bepaalt of het een probleem is. Bij sporters komt het vaak door uitdroging of training, maar bij gebruikers van testosterontherapie kan het structureel oplopen. Vooral dat laatste wil je samen met je arts in de gaten houden.

Ik zie hematocriet vaak verkeerd gelezen worden. Een eenmalige hoge waarde na een zware, droge trainingsdag is iets heel anders dan een blijvend hoge waarde op TRT.

Wat is hematocriet eigenlijk?

Hematocriet is het percentage van je bloed dat uit rode bloedcellen bestaat. Een hogere waarde betekent dikker, stroperiger bloed, wat het hart meer moeite kan kosten om rond te pompen. Hematocriet en hemoglobine bewegen meestal samen op.

Een momentopname zegt weinig: hydratatie alleen al kan je waarde flink laten schommelen.

Waarom stijgt je hematocriet?

De oorzaken lopen uiteen van onschuldig en tijdelijk tot iets dat aandacht vraagt. Deze tabel helpt je ze te scheiden.

Testosteron stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen, onder meer door erythropoietine te verhogen en het hormoon hepcidine te onderdrukken (Bachman, 2010).

Wanneer is een hoge hematocriet een probleem?

Een blijvend hoge hematocriet kan de stroperigheid van je bloed verhogen, wat een reden is om het serieus te nemen. Bij testosterontherapie is een verhoogde hematocriet een bekende bijwerking, waarvan de klinische betekenis afhangt van de hoogte en je verdere risicoprofiel (Ohlander, 2018). Risicofactoren zijn onder andere injecteerbare toediening, een hogere dosis en oudere leeftijd (Agrawal, 2023).

Een eenmalige licht verhoogde waarde zonder context is zelden reden tot paniek, een blijvend hoge wel om te bespreken.

Wat doe je bij een hoge hematocriet?

Begin met de simpele dingen en laat de rest aan je arts. Goede hydratatie voorkomt schijnbaar hoge waarden, dus drink voldoende rond je metingen. Gebruik je TRT en is je hematocriet structureel hoog, bespreek dan met je arts wat verstandig is, want zelf je dosis aanpassen of bloed laten afnemen hoort niet zonder begeleiding.

Wil je je hematocriet volgen, stel dan een panel samen via onze bloedtest samenstellen. Gebruik je TRT, kijk dan naar ons TRT monitoring bloedonderzoek.

Lees ook het overzicht bloedwaarden voor krachtsporters en estradiol op TRT.

Mijn advies: lees je hematocriet altijd in context van je hydratatie en je situatie. Blijft de waarde hoog, zeker op TRT, leg het dan voor aan je huisarts in plaats van het zelf op te lossen.

Bronnen

1. Ohlander SJ, Varghese B, Pastuszak AW. Erythrocytosis following testosterone therapy. Sexual Medicine Reviews. 2018. PMID: 28526632.
2. Bachman E, Feng R, Travison T, et al. Testosterone suppresses hepcidin in men: a potential mechanism for testosterone-induced erythrocytosis. The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 2010. PMID: 20660052.
3. Agrawal P, Singh SM, Hsueh J, et al. Management of erythrocytosis in men receiving testosterone therapy: clinical consultation guide. European Urology Focus. 2023. PMID: 36335038.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een bloedtest is een hulpmiddel om beter geïnformeerd het gesprek met je huisarts in te gaan, geen diagnose op zichzelf. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.