HbA1c bij niet-diabeten: wat een normale waarde over je metabole gezondheid zegt

HbA1c is niet alleen een diabetesmarker. Ook als je geen diabetes hebt, weerspiegelt je HbA1c je gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen weken, en daarmee een stuk van je metabole gezondheid. Binnen het normale bereik zit nog een verschil tussen normaal en optimaal.

Ik kijk bij HbA1c liever naar waar je in de band zit dan of je er net binnen valt. Net binnen de norm is niet hetzelfde als gezond.

Wat meet HbA1c precies?

HbA1c geeft het percentage van je hemoglobine weer waaraan glucose is gehecht, opgebouwd over de levensduur van je rode bloedcellen. Daardoor is het een gemiddelde over ongeveer acht tot twaalf weken, niet een momentopname zoals nuchtere glucose. Een eenmalig zoete maaltijd verandert je HbA1c dus niet.

Dat maakt het een stabiele marker om je suikerhuishouding over de tijd te volgen.

Wat is een goede HbA1c als je geen diabetes hebt?

Binnen het niet-diabetische bereik hangt een hogere HbA1c samen met een hoger toekomstig risico. In een groot onderzoek bij mensen zonder diabetes was HbA1c sterker verbonden met later hart- en vaatrisico dan nuchtere glucose, vooral bij waarden boven de 6,0% (Selvin, 2010). Lager binnen de norm is dus gunstiger dan hoog-normaal.

HbA1c, glucose of insuline?

De drie vullen elkaar aan en vertellen elk een ander deel van het verhaal. Nuchtere glucose is een momentopname, nuchtere insuline laat vroege resistentie zien, en HbA1c geeft het gemiddelde. Insuline kan jaren eerder afwijken dan HbA1c (Matthews, 1985).

Voor de vroegste signalen lees je nuchtere insuline en HOMA-IR.

Wat doe je bij een hoog-normale HbA1c?

Een hoog-normale waarde is vooral een aansporing tot leefstijl, geen diagnose. Prediabetes is geen eenrichtingsweg, want een aanzienlijk deel keert met leefstijl terug naar normale waarden (Tabak, 2012). Beweging, krachttraining en minder snelle suikers helpen.

Wil je je HbA1c volgen naast je andere metabole markers, stel dan een panel samen via onze bloedtest samenstellen. Zie ook het overzicht metabole gezondheid meten.

Mijn advies: lees je HbA1c als een richtingaanwijzer, niet als een stempel. Stijgt hij richting het diabetische bereik, bespreek dat dan met je huisarts.

Bronnen

1. Selvin E, Steffes MW, Zhu H, et al. Glycated hemoglobin, diabetes, and cardiovascular risk in nondiabetic adults. New England Journal of Medicine. 2010. PMID: 20200384.
2. Tabak AG, Herder C, Rathmann W, et al. Prediabetes: a high-risk state for diabetes development. The Lancet. 2012. PMID: 22683128.
3. Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, et al. Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia. 1985. PMID: 3899825.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een bloedtest is een hulpmiddel om beter geïnformeerd het gesprek met je huisarts in te gaan, geen diagnose op zichzelf. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.