Creatine en je bloedwaarden: wat verandert er echt?

Je begint met creatine, laat een paar weken later bloed prikken, en je creatinine staat hoger dan daarvoor. Schrik niet: dat is precies wat je zou verwachten. Creatinine is het afbraakproduct van creatine, dus meer creatine in je spieren betekent rekenkundig iets meer creatinine in je bloed. Het is een gevolg van je supplement, geen alarmsignaal.

Creatine is een van de best onderzochte supplementen die er bestaan. Toch zorgt juist die ene bloedwaarde nog steeds voor onnodige zorgen, en dat is zonde, want met een beetje context lees je je uitslag heel anders.

Verhoogt creatine je creatinine?

Ja, creatine kan je creatinine licht verhogen, en dat is normaal. Je lichaam breekt creatine af tot creatinine, dus meer creatine in je spieren betekent iets meer creatinine in je bloed. Die stijging valt meestal binnen of net boven het referentiegebied en wijst niet op nierschade.

Omdat creatinine wordt gebruikt om je nierfunctie te schatten, kan je eGFR daardoor iets lager lijken. Je nieren werken dan gewoon door; de formule rekent alleen met een hogere creatinine.

Is creatine veilig voor je nieren?

Bij gezonde mensen wordt creatine in normale doses als veilig beschreven. Meta-analyses en posities van sportvoedingsorganisaties vinden geen schadelijk effect op de nierfunctie bij doses tot 5 gram per dag (Kreider, 2017; Antonio, 2021). De Nierstichting benadrukt daarbij dat één losse waarde weinig zegt en dat het verloop over de tijd belangrijker is dan een momentopname. Heb je een bestaande nieraandoening, bespreek creatine dan eerst met je arts.

De zorg rond creatine en nieren komt grotendeels voort uit de verwarring met de creatininewaarde, niet uit aangetoonde schade. Dat onderscheid is het halve werk. De NHG-standaarden adviseren artsen bovendien om bij twijfel over de nierfunctie niet op creatinine alleen te varen, maar cystatine C en de context van de persoon mee te wegen, precies wat een creatinegebruiker met veel spier nodig heeft.

Wat verandert er nog meer in je bloed en lichaam?

Creatine trekt water je spiercellen in, waardoor je hydratatie en je gewicht in het begin verschuiven. Dat verklaart de paar kilo die veel mensen de eerste weken aankomen: het is vocht in de spier, geen vet. De tabel hieronder zet op een rij wat creatine met welke waarde doet en wat dat betekent.

Moet je stoppen met creatine voor een bloedtest?

Strikt noodzakelijk is het niet, maar het maakt je uitslag wel zuiverder. Wil je weten wat je creatinine in rust doet zonder de bijdrage van je supplement, dan kun je een week voor de prik pauzeren. Het effect van creatine op je creatinine zakt dan grotendeels weg. Doe je dat niet, dan is dat ook prima: weet alleen dat een licht verhoogde waarde dan deels je creatine is, en niet je nieren.

Belangrijker dan stoppen of doorgaan is consistentie. Test je elke keer onder dezelfde omstandigheden, dan vergelijk je appels met appels en zie je je echte trend. Een eenmalige hoge waarde zonder context zegt minder dan een stabiele lijn over meerdere metingen.

Hoe test je je bloedwaarden als je creatine gebruikt?

Wil je een zuiver beeld van je nieren, beoordeel ze dan niet op creatinine alleen. Cystatine C hangt niet af van je spiermassa of je creatinegebruik en geeft daardoor vaak een eerlijker beeld (Baxmann, 2008). Combineer het met kreatinine en ureum voor een compleet nierplaatje.

Het Voedingscentrum noemt creatine een van de weinige sportsupplementen waarvan het prestatie-effect bij krachttraining redelijk is onderbouwd, terwijl veel andere claims dat niet zijn. Test op een rustige dag en drink genoeg. Ons niergezondheid bloedonderzoek bundelt die markers, zodat je je startpunt en je verloop kunt volgen. Verder lezen: bloedwaarden voor krachtsporters, creatinine te hoog door spiermassa en eiwitinname en je nieren.

Mijn advies: laat een licht verhoogde creatinine je niet van je creatine afhouden als je nieren gezond zijn. Wil je zekerheid, meet dan cystatine C erbij en bespreek een aanhoudende afwijking met je huisarts.

Bronnen

1. Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2017. PMID: 28615996.
2. Antonio J, Candow DG, Forbes SC, et al. Common questions and misconceptions about creatine supplementation: what does the scientific evidence really show? Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2021. PMID: 33557850.
3. Baxmann AC, Ahmed MS, Marques NC, et al. Influence of muscle mass and physical activity on serum and urinary creatinine and serum cystatin C. Clinical Journal of the American Society of Nephrology. 2008. PMID: 18235143.
4. NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap), Voedingscentrum en Nierstichting, publieksinformatie over supplementen en nierfunctie.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een bloedtest is een hulpmiddel om beter geïnformeerd het gesprek met je huisarts in te gaan, geen diagnose op zichzelf. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.