Calcium bloedwaarde: normaalwaarden bij intensief trainen

Deze test meet het totale calcium in uw bloedserum, in mmol/l. Dat totaal bestaat uit drie delen: ongeveer 45 procent is gebonden aan eiwitten, vooral aan albumine, ongeveer 45 procent is vrij of geïoniseerd calcium, de actieve vorm, en de overige 10 procent is gebonden aan andere kleine moleculen.

Voor volwassenen van 19 jaar en ouder geldt 2,18 tot 2,55 mmol/l als referentiewaarde; voor 13- tot 19-jarigen is dat 2,23 tot 2,57 en voor 6- tot 13-jarigen 2,29 tot 2,56 mmol/l. Die grenzen komen uit de NUMBER-studie, met 7,6 miljoen uitslagen uit Nederlandse huisartsenpraktijken. De NVKC noemt voor totaal calcium 2,10 tot 2,55 mmol/l, en het laboratorium dat deze test uitvoert drukt 2,15 tot 2,55 mmol/l op uw uitslag af. Referentiewaarden verschillen dus per bron en per laboratorium, en de grenzen op uw eigen uitslag zijn leidend.

Omdat een groot deel aan albumine vastzit, beweegt het totale calcium mee met albumine. Per 10 g/l dat albumine onder 40 g/l zit, daalt het totale calcium ongeveer 0,2 mmol/l, en laboratoria corrigeren daarvoor soms met een formule, met iets verschillende constanten. Die correctie deelt de calciumstatus vaak verkeerd in, vooral bij albumine onder 30 g/l, en dan is geïoniseerd calcium de betere meting; de NVKC noemt daarvoor 1,15 tot 1,33 mmol/l in veneus bloed.

De waarde wordt geregeld door parathormoon (PTH) en vitamine D. Dreigt het calcium in het bloed te dalen, dan haalt het lichaam calcium uit bot, en daarom zegt een normale bloedwaarde niets over uw botdichtheid.

Serumcalcium meet geen botbelasting en geen botdichtheid, en dat is voor een sporter het eerste om te weten. Het lichaam houdt de calcium bloedwaarde stabiel en haalt daarvoor zo nodig calcium uit bot, dus een normale uitslag na een stressfractuur of een zwaar trainingsblok zegt niets over uw bot. Botdichtheid wordt gemeten met een DEXA-scan.

Gebruikt u supplementen, dan kan de waarde wel informatie geven. Te veel vitamine D kan het calcium in het bloed verhogen, en hetzelfde geldt voor te veel calciumcarbonaat of maagzuurbinders (antacida). Een teveel aan calcium in het bloed heet hypercalciëmie. Naast supplementen kunnen ook medicijnen de waarde verschuiven: thiazidediuretica en lithium kunnen calcium verhogen, lisdiuretica, maagzuurremmers, bisfosfonaten en denosumab kunnen het verlagen, en langdurige immobiliteit is een van de mogelijke oorzaken van een hoge waarde.

Bij een lage waarde telt magnesium mee. Een laag magnesium maakt het lichaam minder gevoelig voor PTH en kan de afgifte ervan remmen, zodat een lage calciumwaarde pas herstelt als het magnesium is gecorrigeerd. Daarom worden calcium en magnesium bij een lage uitslag samen gelezen.

Wilt u twee uitslagen vergelijken, bijvoorbeeld voor en na een trainingsblok, let dan op de manier van afnemen. Lang stuwen kan het gemeten totale calcium verhogen doordat het bloed indikt, en ook uw houding tijdens de afname verschuift de waarde; binnen ongeveer een minuut stuwen is dat effect verwaarloosbaar. Laat beide afnames daarom op dezelfde manier doen, met dezelfde houding en zo kort mogelijk stuwen, kies bij voorkeur hetzelfde laboratorium, en lees elke uitslag tegen de grenzen op dat rapport. Een blijvend hoge of lage waarde is een reden om naar de huisarts te gaan.

Laat uw calcium bloedwaarde meten bij klachten die bij een hoge of lage waarde kunnen passen: aanhoudende vermoeidheid, veel dorst, vaak plassen of verstopping, en ook tintelingen rond de mond of in de vingers en spierkrampen. Een meting is ook zinvol als u vitamine D, calciumcarbonaat of maagzuurbinders gebruikt, of thiazidediuretica, lithium of maagzuurremmers, want die middelen kunnen de waarde verhogen of verlagen.

Had u eerder een afwijkende uitslag, dan is een herhaalmeting onder dezelfde omstandigheden nuttig. Een afwijkende uitslag wordt gelezen samen met albumine, PTH, vitamine D, fosfaat en magnesium, en de nierfunctie telt mee via kreatinine en eGFR. Na een stressfractuur of bij vragen over uw botten is deze bloedwaarde niet de juiste test; botdichtheid wordt met een DEXA-scan gemeten, en dat bespreekt u met uw huisarts.

U bestelt de test online, zonder verwijzing van de huisarts. De afname gebeurt op een locatie van een netwerk van onafhankelijke, gecertificeerde laboratoria, de uitslag volgt binnen ongeveer 120 uur, en een BIG-geregistreerde arts beoordeelt elke uitslag.