b-hCG Test

Humaan choriongonadotrofine (hCG) wordt aangemaakt door de syncytiotrofoblast, de buitenste cellaag van het zich innestelende embryo. Zodra de innesteling op gang komt, komt het hormoon in de bloedbaan van de moeder terecht. Daar houdt het het corpus luteum in stand, zodat de progesteronproductie doorloopt en het baarmoederslijmvlies behouden blijft.

Het hormoon bestaat uit twee ketens. De alfa-keten is vrijwel identiek aan die van LH, FSH en TSH; alleen de bèta-keten is uniek voor hCG. Het laboratorium meet daarom specifiek die bèta-keten. Zonder die specificiteit zou de uitslag vertroebeld raken door andere hypofysehormonen die dezelfde alfa-keten dragen.

In serum is bèta-hCG ongeveer acht tot elf dagen na de bevruchting aantoonbaar. Dat is enkele dagen eerder dan de meeste tests voor thuisgebruik het hormoon in urine oppikken. Daarmee heeft de bloedbepaling precies twee echte voordelen boven een urinetest: hij wordt eerder positief en hij geeft een getal in plaats van een streepje. Dat getal is wat het mogelijk maakt om twee metingen met elkaar te vergelijken.

De onderstaande bandbreedtes geven een indruk van wat er per zwangerschapsweek gemeten kan worden, gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie.

Leest u deze tabel met de nodige terughoudendheid. De bandbreedtes overlappen enorm: twee volkomen normale zwangerschappen van dezelfde duur kunnen waarden hebben die een factor honderd verschillen, en een waarde die buiten de tabel valt hoort nog steeds heel vaak bij een normale zwangerschap. Er bestaat geen enkel getal dat als dé normale hCG-waarde geldt. De tabel is bedoeld om een orde van grootte te herkennen, niet om uw eigen uitslag mee goed of af te keuren.

De bekendste vuistregel rond hCG is dat de waarde in een prille zwangerschap elke 48 uur verdubbelt. Dat is een vereenvoudiging. Bij een normaal verlopende zwangerschap in de baarmoeder onder ongeveer 1.500 U/l is de minimaal verwachte stijging over 48 uur ongeveer 50 procent, en er bestaan normaal doorgaande zwangerschappen die daar nog onder blijven. Naarmate de waarde stijgt, wordt de toename bovendien trager. Twee metingen met 48 uur ertussen, uitgevoerd in hetzelfde laboratorium, zijn daarom veel informatiever dan één losse uitslag. Verschillende laboratoria gebruiken verschillende assays en kalibraties; twee getallen uit twee laboratoria zijn niet zonder meer met elkaar te vergelijken.

Een tweede beperking is minstens zo belangrijk: hCG kan niet vertellen wáár een zwangerschap zit. Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan een stijgende, een dalende of een gelijkblijvende hCG geven. De locatie wordt beantwoord met een inwendige echo, niet met een getal. Boven de zogeheten discriminatoire zone, afhankelijk van het centrum ergens tussen ongeveer 1.500 en 3.500 U/l, hoort een normale zwangerschap in de baarmoeder op de echo zichtbaar te zijn. Plotselinge buikpijn, pijn die naar de schouder uitstraalt, duizeligheid of flauwvallen in een prille zwangerschap is een spoedeisende situatie, ongeacht wat het getal doet.

Eén waarde kan een zwangerschap ook niet dateren. De bandbreedtes per week overlappen zo sterk dat een uitslag zonder echo geen betrouwbare zwangerschapsduur oplevert.

Buiten de zwangerschap is hCG een tumormarker. Trofoblastziekten, zoals een molazwangerschap en choriocarcinoom, geven zeer hoge waarden. Kiemceltumoren kunnen hCG produceren bij beide geslachten; bij mannen wordt de uitslag samen met AFP en LDH beoordeeld. Bij een man is iedere aantoonbare hCG-waarde afwijkend en hoort die klinisch te worden uitgezocht.

Tot slot zijn er twee assay-artefacten die verklaren waarom een verrassende uitslag eerst bevestigd wordt en niet meteen tot handelen leidt. Bij het hoge-dosis-hookeffect verzadigt een extreem hoge hCG de bepaling, waardoor er juist een vals lage waarde uitrolt. Bij zogeheten fantoom-hCG reageren heterofiele antistoffen met de test: het serum is positief, de urine negatief en er is geen zwangerschap. Ook bij vrouwen rond en na de overgang kan een lage hCG-waarde uit de hypofyse afkomstig zijn; dat is een erkende, goedaardige bevinding en geen zwangerschap.

Een bèta-hCG in bloed kan vanaf ongeveer acht tot elf dagen na de bevruchting aantoonbaar zijn. Wilt u de kans op een misleidend negatieve uitslag klein houden, dan is prikken rond of net na het uitblijven van de menstruatie het meest informatief. Eerder prikken kan, maar een negatieve uitslag sluit op dat moment nog niets uit en betekent vaak alleen dat het te vroeg was.

Voor het beoordelen van het verloop worden meestal twee bepalingen gedaan met ongeveer 48 uur ertussen. Laat die tweede meting bij voorkeur door hetzelfde laboratorium uitvoeren, want assays en kalibraties verschillen en dat maakt twee getallen uit twee laboratoria slecht vergelijkbaar.

U hoeft niet nuchter te zijn en er is geen vast tijdstip op de dag nodig. Gebruikt u hoge doses biotine als supplement, meld dat dan: biotine kan sommige immunoassays verstoren.

De bepaling wordt daarnaast gebruikt om te volgen of hCG na een miskraam, een zwangerschapsafbreking of een behandelde buitenbaarmoederlijke zwangerschap terugkeert naar niet-aantoonbaar, en in de oncologische controle van trofoblastziekten en kiemceltumoren. Heeft u in een vruchtbaarheidsbehandeling een hCG-injectie gekregen, wacht dan het door uw arts genoemde interval af: de toegediende hCG is zelf nog dagen meetbaar.