CRP waarde na sporten: training of toch een ontsteking?

Uw CRP waarde geeft aan hoeveel C-reactief proteïne er in uw bloed zit. Het is een eiwit dat gemaakt wordt in de lever. Na het ontstaan van een ontsteking neemt de hoeveelheid CRP binnen 6-8 uren flink toe. De bepaling zegt hoeveel CRP in het bloed zit, niet waar de ontsteking zit.

CRP is het eiwit dat uw lever aanmaakt op signaal van interleukine-6. Bij sporters komt interleukine-6 uit twee bronnen: een infectie, of de spierschade van een zware sessie.

Dat is precies waarom deze waarde in een trainingspanel lastig te lezen is. Het getal maakt geen onderscheid tussen herstellen van een zware blok en ziek worden. Zwaar excentrisch werk, een wedstrijd of een ongewone belasting tillen het CRP binnen een dag op. Na een marathon zijn waarden van tientallen mg/l na 24 uur gewoon.

Wat u meet is dus de omvang van een herstelproces, niet de kwaliteit ervan.

Voluit heet het C-reactief proteïne, in de literatuur C-reactive protein (CRP). Een CRP test meet dus één eiwit, niet de oorzaak erachter. Bij een acute ontsteking is de stijging binnen 6-8 uur al zichtbaar. Vooral bacteriële infecties geven hoge waarden, veel hoger dan een zware training.

Voor een sporter zit de waarde van CRP niet in één uitslag maar in het verloop. Dat komt door de vaste halfwaardetijd van ongeveer 19 uur. Zodra de prikkel weg is, halveert de waarde elke dag. Of die prikkel een training was of een virus, maakt niet uit.

Daar zit een bruikbaar onderscheid in. Trainingsgeïnduceerd CRP piekt rond 24 tot 48 uur en zakt daarna netjes weg volgens dat patroon. Een waarde die na drie of vier rustige dagen nog steeds hoog staat, past niet bij spierherstel.

Datzelfde geldt voor een waarde die stijgt terwijl u niet traint. Zoek dan een andere verklaring.

Een laag CRP najagen tijdens een opbouwblok is een categoriefout. Verhoogd CRP is daar de verwachte prijs van de belasting, niet een signaal dat er iets misgaat. Wie de waarde als prestatiemaat gaat sturen, gaat feitelijk minder trainen om een getal mooier te maken.

Voor het inschatten van hart- en vaatrisico is de gevoeliger hs-CRP-bepaling de juiste test. Die hoort in een rustperiode te worden geprikt.

Timing is bij deze waarde belangrijker dan bij vrijwel elke andere in een sportpanel. Prik minstens drie tot vier dagen na uw laatste zware of ongewone sessie. Bij voorkeur na een rustdag. Doet u dat niet, dan meet u het herstel van die sessie en niet uw uitgangsniveau.

Na een wedstrijd of een marathon is die termijn langer. Geef het minstens een week voordat u een uitslag als representatief beschouwt.

Na een infectie geldt de gewone regel: minstens twee weken nadat u volledig hersteld bent.

Onderstaande tabel koppelt uw trainingssituatie aan wat een verhoogde uitslag dan waarschijnlijk betekent.

Wilt u het beloop van een infectie volgen in plaats van uw basisniveau? Dan is een tweede meting na 24 tot 48 uur informatiever dan het eerste getal.

De bepaling van CRP dient om een ontsteking aan te tonen of uit te sluiten. Acute ontstekingen laten het getal binnen een dag oplopen. Ook bij een auto-immuunziekte is de waarde vaak verhoogd.

Er bestaan twee CRP tests: de gewone bepaling en de gevoeliger hs-CRP. Om het effect van een aanpak vast te stellen prikt u het liefst twee keer.

Is uw CRP verhoogd, dan is de vraag altijd waardoor. De CRP normaalwaarde die daarbij hoort staat op uw eigen uitslag afgedrukt. Laboratoria hanteren daarin niet allemaal dezelfde bovengrens.