AMH (Anti-Mülleriaans Hormoon)

AMH komt uit de granulosacellen rond de kleinste follikels in uw eierstok, de follikels die nog jaren van een eisprong af staan. Hun aantal bepaalt hoeveel AMH er in uw bloed komt, en dat aantal is de reden dat AMH wordt gebruikt als schatting van de ovariële reserve.

Voor wie hormonen meet in het kader van prestatie en herstel is er één eigenschap die AMH apart zet: deze kleine follikels groeien buiten de aansturing van de hypofyse om. AMH is dus gonadotrofine-onafhankelijk. Praktisch betekent dat twee dingen. Ten eerste hoeft u niet te plannen rond cyclusdag 3, zoals bij FSH, LH en oestradiol: AMH kan gewoon mee in de bloedafname die u toch al doet. Ten tweede reageert AMH niet acuut op een zware trainingsweek, een wedstrijd of een slechte nacht, terwijl de rest van uw hormoonpanel dat wel kan doen.

Dat maakt AMH tot een stabiele achtergrondwaarde in een panel dat verder vol beweeglijke getallen staat. Het is een schatting van voorraad, niet van vorm van de dag.

Een belangrijke beperking: AMH telt follikels, het beoordeelt ze niet. De waarde zegt niets over de kwaliteit van uw eicellen, en die kwaliteit hangt vooral samen met uw leeftijd. Een geruststellend getal is dus geen garantie.

De uitslag staat meestal in µg/l, wat getalsmatig hetzelfde is als de ng/ml uit de internationale literatuur. Rapporteert een lab in pmol/l, dan is 1 µg/l ongeveer 7,1 pmol/l.

Onder vrouwelijke sporters circuleert het idee dat hard trainen de eicelvoorraad opbrandt en dat AMH dat zichtbaar maakt. Dat beeld klopt niet, en het is de moeite waard om precies te zijn over wat AMH in een sportcontext wel en niet doet.

Een te lage energiebeschikbaarheid, het kernprobleem achter het relatief energietekort in de sport, verstoort de aansturing vanuit de hypothalamus. Het gevolg is een lage LH, een laag oestradiol en een cyclus die onregelmatig wordt of wegblijft. Dáár speelt het zich af. AMH weerspiegelt de follikelvoorraad en beweegt in dat verhaal veel minder mee. Waar bij een uitgebleven cyclus toch een lagere AMH wordt gezien, wordt dat toegeschreven aan het wegvallen van de hormonale aansturing van groeiende follikels, niet aan een eicelvoorraad die door training is opgebrand.

Daar volgen twee praktische conclusies uit. Een normale AMH-waarde sluit een relatief energietekort niet uit: u kunt een prima AMH hebben en tegelijk een verstoorde cyclus, botverlies en achterblijvend herstel. En een lage AMH-waarde is geen bewijs dat uw trainingsvolume schade heeft aangericht. Wie wil weten of de trainingsbelasting de hormoonhuishouding raakt, kijkt naar de cyclus zelf en naar LH, FSH en oestradiol, niet naar AMH.

Waar AMH wél zwaar telt, is bij planning. De waarde voorspelt goed hoe de eierstokken op stimulatie reageren, en dat is precies de informatie die nodig is als het invriezen van eicellen of een ivf-traject in beeld komt, bijvoorbeeld om dat rond een carrière in de sport te timen. Een lage waarde maakt een matige oogst waarschijnlijker, een hoge waarde vergroot de kans op een overreactie.

Wat AMH niet voorspelt, is een spontane zwangerschap. Bij vrouwen zonder vruchtbaarheidsprobleem verlaagt een lage waarde de kans om binnen zes tot twaalf cycli zwanger te worden nauwelijks. Behandel AMH dus als een planningsgetal, niet als een aftelklok.

Het praktische voordeel van AMH is dat de bepaling nergens omheen hoeft. U kunt op elke willekeurige cyclusdag prikken en u hoeft niet nuchter te zijn, dus AMH kan zonder aparte afspraak mee in het hormoonpanel dat u toch al laat doen. Dat is een wezenlijk verschil met FSH en oestradiol, die rond cyclusdag 3 horen te worden geprikt en uw planning dus wél sturen.

Ook uw trainingskalender hoeft u er niet op aan te passen. AMH reageert niet acuut op een zware blok, een wedstrijd of een slechte nacht, dus u hoeft niet te wachten op een hersteldag om een representatieve waarde te krijgen.

Een bepaling is vooral zinvol wanneer u nadenkt over het invriezen van eicellen of over kinderwens naast een sportcarrière, wanneer uw cyclus langer dan een paar maanden onregelmatig is of wegblijft, of voor en na een eierstokoperatie. Bij het verwijderen van een endometriosecyste daalt AMH vaak, omdat er gezond eierstokweefsel meegaat; een meting vooraf geeft daarom een waardevol vertrekpunt.

Gebruikt u gecombineerde hormonale anticonceptie, meld dat dan. Die onderdrukt AMH met gemiddeld ongeveer een kwart, en het sterkst bij wie toch al laag zit. Uw uitslag onderschat dan uw werkelijke reserve.

AMH daalt met de leeftijd. Onderstaande cijfers komen uit een cohort van bijna 23.000 vrouwen en dienen ter oriëntatie, niet als afkapwaarde.

De spreiding binnen elke leeftijdsgroep is groot en de getallen zijn met één specifieke test gemeten. Omdat AMH-bepalingen niet gestandaardiseerd zijn, kan uw laboratorium andere absolute waarden hanteren. Volgt u de waarde in de tijd, blijf dan bij hetzelfde laboratorium.