Slaaptracker versus bloedwaarden: wat meet je echt?

Een slaaptracker meet geen slaap. Hij meet beweging, hartslag, hartslagvariabiliteit en huidtemperatuur, en leidt daar met een algoritme een slaapfase uit af. In een vergelijking van zeven consumentenapparaten met polysomnografie waren ze goed in de vraag of je sliep, maar zwak in de vraag wanneer je wakker lag en inconsistent in de fase-indeling (PMID 33378539).

Dat maakt je horloge niet waardeloos. Het maakt hem iets anders dan hij lijkt.

Ik draag er zelf een. Ik geloof alleen de trend, niet het rapportcijfer.

Wat meet een slaaptracker wel?

Beweging via een versnellingsmeter, hartslag en hartslagvariabiliteit via een optische sensor, en bij sommige apparaten je huidtemperatuur. Uit dat patroon schat het algoritme of je slaapt en in welke fase. Het kijkt niet naar je hersengolven, terwijl de fase-indeling in het slaaplab daar juist op is gebaseerd.

In het onderzoek van Chinoy haalden de apparaten een sensitiviteit van 0,93 of hoger voor het herkennen van slaap. De specificiteit, het herkennen van wakker liggen, lag tussen 0,18 en 0,54 (PMID 33378539).

Vertaald: je horloge weet vrij zeker dat je sliep, en denkt te vaak dat je sliep terwijl je lag te woelen. Precies de nachten waarover je je zorgen maakt, zijn de nachten die hij het slechtst leest.

Wat meet een bloedtest wat je tracker niet ziet?

Hormonen en stofwisselingsmarkers. Je tracker kan geen cortisol, testosteron, glucose, hs-CRP of ferritine meten, en dat zijn nu juist de waarden die laten zien wat slecht slapen met de systemen eromheen doet. De strap ziet het gedrag; het bloed ziet het gevolg.

Er staat in die tabel geen enkele rij waarin beide kolommen ja zeggen. Dat is het hele punt.

Ze meten niet hetzelfde slechter of beter. Ze meten andere dingen.

Wanneer is je tracker genoeg?

Als je vraag over gedrag gaat. Wil je weten of je doordeweeks structureel te laat naar bed gaat, of je rusthartslag stijgt in een zware trainingsweek, of je HRV inzakt na een avond drinken, dan is je horloge daar prima voor. Dat zijn trends over weken, en daar is het apparaat sterk genoeg voor.

Neem een sporter die ziet dat zijn rusthartslag van 52 naar 58 kruipt in drie weken. Dat is een bruikbaar signaal. Of hij die nacht nu 1u10 of 1u25 diepe slaap had, verandert daar niets aan.

Stuur op wat je kunt veranderen. Je bedtijd kun je veranderen, je fasepercentage niet.

Wanneer voegt bloedonderzoek iets toe?

Als je gedrag op orde is en je herstel toch achterblijft. Slaap je al weken zeven tot acht uur, houd je je ritme aan, en voel je je nog steeds vlak in de gym, dan zit het antwoord niet in nog een tracker-app. Dan is de vraag wat er in je hormoon- en ontstekingswaarden gebeurt.

Dat is ook waar de twee elkaar aanvullen. Je tracker levert de context (hoe je sliep), je bloedwaarden leveren de uitslag (wat je systemen ervan vinden).

Ons Whoop bloedonderzoek is precies daarvoor gemaakt: bloedwaarden naast je Whoop-data. Wil je een breder panel met 36 markers voor prestatie en hormonen, kijk dan naar InsideTracker.

Wat die panels in de praktijk laten zien, staat in herstel en longevity in beeld met 44 biomarkers en in prestatie, herstel en hormonen meten met 36 biomarkers.

Wat als je tracker en je gevoel elkaar tegenspreken?

Geloof je gevoel, en kijk daarna naar de trend. Voel je je uitgerust terwijl je horloge een slechte score geeft, dan is er waarschijnlijk weinig aan de hand. Voel je je al weken beroerd terwijl je scores prima zijn, dan zegt dat meer over de beperkingen van het apparaat dan over jou.

Er bestaat zelfs een naam voor mensen die zich slechter gaan voelen door hun slaapscore. Orthosomnie: de obsessie met perfecte slaapcijfers die je slaap juist verstoort.

Ik heb sporters gezien die hun trainingsdag aanpasten op basis van een herstelscore van 41 procent, terwijl ze zich prima voelden. Dat is de staart die met de hond kwispelt.

Waar begin je?

Kies één ding om op te sturen. Zet je tracker op je bedtijd en je rusthartslag, negeer je fasepercentages een maand lang, en laat pas bloed prikken als je ritme al staat en je herstel nog steeds tegenvalt.

Hoe je dat ritme opbouwt, staat in beter slapen als sporter. Wat de fasepercentages betekenen, lees je in slaapfases uitgelegd. En hoe je diepe slaap zich met de jaren gedraagt, staat in diepe slaap.

Bronnen

1. Chinoy ED, Cuellar JA, Huwa KE, et al. Performance of seven consumer sleep-tracking devices compared with polysomnography. Sleep. 2021. PMID 33378539.
2. Van Cauter E, Leproult R, Plat L. Age-related changes in slow wave sleep and REM sleep and relationship with growth hormone and cortisol levels in healthy men. JAMA. 2000. PMID 10938176.
3. Mah CD, Mah KE, Kezirian EJ, Dement WC. The effects of sleep extension on the athletic performance of collegiate basketball players. Sleep. 2011. PMID 21731144.
4. Hersenstichting. Slaap en slaapkwaliteit. Geraadpleegd 2026.

Disclaimer

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.